Futák Ján
Ludzie
Futák Ján (13 I 1914 Turová k. Zwolenia - 7 VII 1980 Bratysława, poch. we wsi Turová).
Słow. botanik, jeden z najlepszych znawców flory Słowacji i czołowych działaczy ochrony przyrody, doc. uniw. w Bratysławie (1947), zarazem duchowny katolicki. Studiował nauki przyr. i teologię w Strasburgu (1932-37).
Od 1940 pracował w Bratysławie w instytucjach bot. i ochrony przyrody. W 1955-75 był pracownikiem Inst. Bot. SAV (kierował jego Zakładem Systematyki Roślin), a od 1975 Inst. Eksperymentalnej Biologii i Ekologii SAV; wykładał też na uniwersytecie. Autor wielu prac z dziedziny florystyki, systematyki, fitosocjologii oraz ochrony przyrody z obszaru Słowacji, także z Tatr . Swe pierwsze prace bot. napisał przed maturą i dwie z nich dotyczą Tatr: Príspevok k poznaniu kveteny Liptovských h_l ("Čas. Muz. Slov. Spol." 1932) i Príspevok k poznaniu kvetny Slovenska ("Věda Přír." 1932). O florze tatrz. ogłaszał też prace pop.-nauk., jak Tatranské rastlinstvo ("Príroda" 1946), Rastlinstvo Tatranského národného parku (w książce zbior. Príroda Tatranského národného parku, Ma. 1956).
Tatry są również szeroko uwzględnione w jego pracach nauk., które dotyczą większych obszarów Słowacji, a specjalnie roślinności Tatr jest poświęcony cały tom 17 (1975) "Sborníka Prác o TNP", zredagowany przez F.; oprócz prac in. botaników zawiera kilka prac F.: Dejiny botanického výskumu Tatier, Vývoj tatranského rastlinstva, Endemické rastliny v Tatranskom národnom parku oraz Fytogeografické členenie Tatranského národného parku a jeho vztahy k iným pohoriam.
Ponadto F. jest współautorem (z Karelem Dominem ), a w rzeczywistości właściwie autorem dzieła Bibliografia k flóre ČSR do r. 1952 (Br. 1960), obejmującego całe Tatry. Był inicjatorem, red. i współautorem wielkiego dzieła Flóra Slovenska (Br. 1966-82, t. 1-3). Uczestniczył jako autor i red. działu w różnych słow. dziełach zbior. i encyklopedycznych, np. Encyklopédia Slovenska.
Zajmował się organizacją badań nauk. w Tatrach i na ten temat ogłosił m.in.: Sjazd Čs. botanickej spoločnosti v Tatrách ("Biológia" 1956) oraz Sprawa współpracy naukowej botaników czechosłowackich i polskich w Tatrach ("Kosmos" 1956), i współpracę taką w praktyce rozwijał przez wiele lat z kolejnymi pokoleniami botaników i in. naukowców polskich.
Równocześnie od 1946 był F. jednym z najaktywniejszych działaczy słow. w dziedzinie ochrony przyrody i to na zasadach nowoczesnych, był współtwórcą ustawy słow. z 1955 o ochronie przyrody, współdziałał w utworzeniu parków nar. na pograniczu pol.-słow.
Szczególnie bliskie były mu Tatry, był współtwórcą słow. TANAPu , przewodniczącym jego rady, potem jej wiceprzewodniczącym, uczestnicząc aktywnie w corocznych wspólnych posiedzeniach rad TANAPu i TPNu . W związku z ochroną przyrody zwł. Tatr ogłosił m.in.: Z programu ochrany přírody na Slovensku ("Ochr. Přír." 1946), O Tatranskom národnom parku ("Príroda" 1946), Čo chce ochrana prírody ("Pamiatky a Múzeá" 1953).
Przez szereg lat był prezesem Słow. Tow. Bot. (1959-68), a następnie został czł. hon. tegoż towarzystwa (1974) oraz Czechosł. Tow. Bot. Jako człowiek odznaczał się wyjątkową dobrocią, szlachetnym i prawym charakterem, był ceniony, szanowany i kochany przez liczne grono swych uczniów i współpracowników. Z wielu pol. botanikami łączyły go serdeczne więzy prawdziwej przyjaźni.