Gąsienica-Byrcyn Wojciech
Ludzie
Gąsienica-Byrcyn Wojciech (16 X 1948 Zakopane), młodszy syn » Stanisława G.-B ., poety, a wnuk » Stanisława G.-B ., przewodnika i ratownika tatrzańskiego. Leśnik (warsz. SGGW, mgr inż. 1972, dr 1987), autor prac nauk. i pop.-nauk. z terenu Tatr, od 1972 pracownik parków nar. i Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem , od 1990 dyrektor Tatrz. Parku Narodowego .
W młodych latach był honielnikiem w Dolinie Jaworzynce u bacy Władysława Wiermańskiego. Szkołę podst. ukończył w Zakopanem 1962, liceum w Warszawie 1963-67. Zaraz po studiach leśnych na SGGW pracował w Babiogórskim Parku Nar. 1972-73, a od IV 1973 w TPN: najpierw jako leśniczy do spraw hodowli zwierzyny, od 1975 jako leśniczy Obwodu Ochronnego Morskie Oko , od 1977 Obwodu Ochronnego Hala Gąsienicowa . Ponadto w 1969 został ochotniczym ratownikiem górskim, w 1974 zdał egzamin na przewodnika tatrz., a w 1977 ukończył Studium Ochrony Przyrody przy WSR w Krakowie.
W 1981-82 odbył staż nauk. w USA, m.in. zaznajamiając się tam z problemami ochrony przyrody w parkach narodowych. Od 1 I 1988 do 28 II 1990 był kustoszem działu przyr. w Muzeum Tatrz. w Zakopanem.
Dnia 1 III 1990 G.-B. został dyrektorem Tatrz. Parku Narodowego, obejmując tę placówkę w okresie dla niej szczególnie trudnym. G.-B. na tym stanowisku okazał się świetnym organizatorem i doskonałym gospodarzem, dzięki zarówno swej fachowości, jak i rzetelnej troski o dobro ogólnonarodowe, jakim są Tatry. Broniąc to dobro przed nielegalnymi inwestycjami i bezprawną ingerencją miejscowych czynników, G.-B. oczywiście naraził się zakopiańskiemu »"bagnu", które zorganizowało przeciw dyrektorowi TPN kłamliwą nagonkę prasową. Jednakże wyższe i odpowiedzialne władze stwierdziły, że zarzuty stawiane dyrektorowi są nieprawdziwe i że G.-B. jest w Polsce jednym z najlepszych dyrektorów parków narodowych.
Już od swych młodych lat G.-B. zajmował się zwierzyną tatrz., zwł. kozicą i świstakiem, ich biologią , ekologią i ochroną. W związku z tym na podstawie własnych obserwacji napisał pracę magisterską: Występowanie kozicy Rupicapra rupicapra L. w Tatrzańskim Parku Narodowym (1972), a w 1987 na SGGW obronił swą rozprawę doktorską Populacja świstaka (Marmota marmota latirostris Kratochvil 1861) w polskiej części Tatr. Opublikował też liczne artykuły i prace, np. Kozica Rupicapra rupicapra L., symbol Tatrzańskiego Parku Narodowego ("Chrońmy Przyr. Ojcz." 1973, nr 4), O świstaku tatrzańskim ("Przyroda Pol." 1974, nr 7), O niedźwiedziu (tamże 1974, nr 10), Lis w Tatrach ("Łowiec Pol." 1975, nr 23-24), O potrzebie ochrony świstaka ("Las Pol." 1980), O rogach kozicy ("Wierchy" 1983). Wydano też jako broszurę jego pracę Kozica, żywy symbol Tatr (Wr. 1987). Z dziedziny leśnictwa ogłosił np. Pozyskiwanie nasion limby ("Głos Lasu" 1983). Wykonane przez niego fotografie (m.in. kozic i świstaków) ukazały się w licznych publikacjach i były prezentowane na wystawach.
Jest też autorem opowiadań o tematyce tatrz., napisanych gwarą podh., np. Stretnońć mrowicnioka ("Łowiec Pol." 1975), Dostać orełki (tamże 1977), Strzelecki śpas (tamże 1977), Babroś (tamże 1980), Jako Dziaduś Wybrańca uźroł ("Tatrz. Orzeł" 1981). Osobno ukazała się jego książka, Dostać orełki i inne opowiadania (Kr. 1992), ilustrowana przez jego żonę, » Bożenę G.-B .