Zakopane — portal z-ne.pl

Genersich Christian

Ludzie

Genersich Christian (3, 4 lub 8 I 1759 Kiezmark - 30 IV 1825 tamże). Spiskoniem. mineralog, historyk i teolog, prof. Liceum Kiezm. (1786-95), od 1789 także drugi proboszcz ewang. w tym mieście. Odbył studia na uniw. w Jenie, Getyndze i Utrechcie.

Zasłynął zwł. swą dwutomową pracą hist.: Merkwürdigkeiten der Königlichen Freystadt Késmark in Oberungarn, am Fusse der Carpathen (I: Caschau 1804, II: Leutschau 1804). Dzieło to jest kopalnią wiadomości o dawnych dziejach i ludziach nie tylko Kiezmarku, lecz w ogóle Spisza i nawet Tatr. Jest tam m.in. pierwsza drukowana wiadomość o najdawniejszej znanej wycieczce w Tatry (» Łaska Beata ).

Przez wiele lat G. badał Tatry (nie tylko jako mineralog), urządzając liczne wycieczki, zwł. do Kiezmarskiej Doliny i Jaworowej Doliny z ich otoczeniem. Trasy jego wycieczek są mało znane; wiadomo, że w 1797 był w Jagnięcej Dolinie, a ok. 1797-1800 zwiedził w Jaworowej Dolinie jaskinię Mokra Dziura (umieszczając w niej koło wodospadu drabinę) oraz prawdopodobnie był w dolinach Kołowej, Czarnej Jaworowej, Jastrzębiej i Dzikiej, na Kołowym Szczycie i Bielskiej Kopie. Wiemy też, że na wycieczkach tatrz. jego przewodnikiem był często Jakob Fabry sen., a towarzyszami czasem (np. w Jagnięcej Dolinie) profesorowie Liceum Kiezmarskiego: Johann Asbóth i Samuel Genersich .

Swą różnorodną i obfitą na owe czasy wiedzę o Tatrach zawarł G. w książce: Reise in die Carpathen mit vorzüglicher Rücksicht auf das Tatra-Gebirge (Wien und Triest 1807); jest to właściwie odbitka z dzieła Samuela Bredetzkyego Neue Beyträge zur Topographie und Statistik des Königreichs Ungarn (1807), gdzie jednak brakuje tytułu pracy G. i dlatego bywa ona różnie cytowana. Ta praca G., stanowiąca dwie trzecie owego dzieła Bredetzkyego , jest b. ważną pozycją w starszej literaturze tatrz.G. opublikował też mniejsze prace dotyczące Tatr: Physisch-topographische Uebersicht des Zipser Comitats (w in. dziele S. Bredetzkyego: Beyträge zur Topographie des Königreichs Ungern, t. 4, Wien 1805) oraz Ansicht einer inneren Karpathen-Gegend ("Mahlerische Taschenbuch interess. Gegenden", Wien 1814). Miał duży zbiór minerałów tatrz.W piśmiennictwie Christian G. (mineralog) jest nieraz mylony z jego bratem, Samuelem, botanikiem. Christian G. jest upamiętniony w niem. nazewnictwie tatrzańskim nazwą Genersich See (Długi Staw Staroleśny ).

Położenie

Widok

Literatura

Jakob Melzer: Biographieen berühmter Zipser. Kaschau und Leipzig 1833. - Samuel Weber: Ehrenhalle... Igló 1901. - "SBS" 2, 1987.