Gieysztor Marian
Ludzie
Gieysztor Marian (22 II 1901 Petersburg - 5 VI 1961 Warszawa). Zoolog, hydrobiolog, taternik, autor wielu prac nauk. (od 1923), gł. z zakresu hydrobiologii, m.in. tatrzańskiej. Od 1936 docent UW i wykładowca na SGGW. W okresie okupacji uczestniczył w tajnym nauczaniu UW (1941-44) i działał w AK. Po wojnie prof. SGGW (1948-52) i UW (1952-61), przewodniczący Komitetu Hydrobiol. PAN (od 1960).
G. był jednym z czołowych w Europie znawców wirków (Turbellaria). O wirkach tatrz. pisał m.in. w pracach: Remarques sur la faune des Turbellariés des lacs et des torrents des Tatras ("Verh. Int. Vereinig. f. Theor. u. Angew. Limnol." 1937), Systematisch-anatomische Untersuchungen an Turbellarien Polens ("Zoologica Poloniae" 1938), Wirki (Wa. 1952).
G. odkrył dwa wyłącznie górskie gatunki wirków: Macrostomum catarractae (endemit tatrz.) i Dalyellia tatrica (poza Tatrami występuje tylko w Apeninach). Jego nazwiskiem został nazwany in. gatunek wirka, Gieysztoria foreli, występujący w jeziorach podalpejskich i w strefie podbiegunowej, a w Tatrach w Morskim Oku . Zorganizował zespołowe badania hydrobiol. w Tatrach i o tym pisał w: Studia hydrobiologiczne na potokach tatrzańskich ("Biul. Inform. PAN, Komitet Hydrobiol." 1958).
Pop.-nauk. charakter ma napisany przez niego rozdział O wodach tatrzańskich i ich faunie (w dziele zbior. Tatrzański Park Narodowy 1955), w nast. wydaniu tego dzieła (1962) pt. Życie zwierzęce w wodach tatrzańskich. Pisał też w "Wierchach" (1936 i 1937) o badaniach faunistycznych w Tatrach.Uczestniczył w różnych staraniach o zorganizowanie placówki badawczej dla Tatr i ogłosił artykuł O konieczności utworzenia Badawczego Instytutu Góroznawczego w Zakopanem ("Życie Nauki" 1949). Działał też na polu ochrony przyrody, zwł. tatrzańskiej i w związku z tym napisał artykuł Zniszczenie stawków na Hali Gąsienicowej ("Chrońmy Przyr. Ojcz." 1952).
W Tatrach był po raz pierwszy w 1910. W latach międzywoj. i po II wojnie świat. uprawiał taternictwo póki mu zdrowie dopisywało, w towarzystwie swej żony Ireny i in. taterników.