gleby strukturalne

Geologia

Tworzą się tylko w klimatach zimnych: w okolicach podbiegunowych i wysoko w górach, na terenach płaskich, wskutek kolejnego zamarzania i odmarzania gleby o niejednakowym i różnej wielkości materiale, złożonym np. ze żwiru, kamyków większych i mniejszych, iłu, glinki, piasku itp. i nasyconym wodą. Przez przemieszczanie się na skutek działania mrozu tego materiału gleby takie przyjmują różne formy, np. gleby wieńcowe, oktagonalne, owalne, pasowe, pierścieniowe; średnica tych form wynosi od kilkunastu cm do 10 m. Najnowsze badania uznają też udział wiatru, roślinności i zwierząt w tworzeniu się tych gleb. Wielkie ich formy nie schodzą poniżej 2000 m, natomiast formy miniaturowe niekiedy sięgają prawie górnej granicy lasu.

W Tatrach g.s. pierwszy odkrył pol. geograf, prof. Alfred Jahn w 1946 i 1947 na przełęczy Krzyżne i w górnej części Waksmundzkiej Doliny, a wkrótce potem jeszcze na Koszystej i na Czerwonych Wierchach. Później badania nad tymi glebami w Tatrach podjął też szereg naukowców pol. (np. K. Oleksynowa, S. Skiba) i czechosł. (np. J. Sekyra, J. Ksandr, J. Pelišek). Po stronie słow. Tatr znaleziono g.s. pod Kończystą, w Dolinie Pięciu Stawów Spiskich, pod Sławkowskim Szczytem itd. Niektórzy badacze zaliczają obecnie gleby strukturalne do gleb poligonalnych.

Położenie

Widok

Literatura

Lit. - Alfred Jahn: Gleby strukturalne w polskiej części Tatr. "Prz. Geogr." 1948-49.