Groński Stanisław
Ludzie
Groński Stanisław , pierwotne nazwisko Wróbel (9 IX 1907 Drohobycz - ok. 10 VIII 1957 w Alpach); pochodził z góralskiej rodziny ze wsi Groń na Podhalu. Taternik i alpinista, prawnik i handlowiec, pracował w kolejnictwie.
W 1928-39 był jednym z wybitniejszych taterników. Najpierw, 1928-32, uprawiał taternictwo w lecie, dokonując wielu pierwszych wejść, np. w 1929 od pn. na Rozdziele, w 1930 pn.-wsch. ścianą Hińczowej Turni oraz wprost od pn. na Mięguszowiecką Przełęcz , w 1931 pn.-wsch. filarem Żabiej Turni Mięguszowieckiej.
Następnie, po swym pierwszym pobycie w Alpach (1932), uprawiał taternictwo w 1933-39 głównie zimą. W kwietniu 1933 przy próbie wejścia pn.-wsch. filarem Ganku zmarł z wyczerpania jego towarzysz, Wincenty Birkenmajer . W 1934-39 G. był jednym z najaktywniejszych taterników zim., dokonując wielu pierwszych wejść zim., np. w 1934 zach. ścianą Granatów , w 1935 na Kaczą Turnię , w 1937 pn.-zach. ścianą Wielickiego Szczytu , w 1938 pd.-zach. ścianą Koziego Wierchu , w 1939 pn. ścianą Wielkiej Buczynowej Turni .
Uczestniczył w pol. wyprawach w Alpy (1932, 1936 i 1937) i Wysoki Atlas (1934). Był członkiem zarządu Klubu Wysokogórskiego .
W okresie tym, od 1931, ogłaszał w "Taterniku" opisy swych nowych dróg w Tatrach, a ponadto artykuły na tematy tatern., np. Dokoła śmiertelnej wyprawy Wincentego Birkenmajera ("Tat." 1933, nr 3-4), Miesiąc Morskiego Oka (tamże 1934-35, nr 5), Fajki-Buczynowa (tamże 1938-39, nr 3). Pisał też w związku z wyprawami w Alpy i Wysoki Atlas.
Po II wojnie świat. dalej uprawiał taternictwo w lecie i w zimie, często jako instruktor młodego pokolenia. W Szczecinie, gdzie wówczas mieszkał, zorganizował koło Klubu Wys. (1953) i propagował wśród młodzieży taternictwo, a poza tym był jednym z najbardziej tam aktywnych działaczy PTTK, przyczyniając się wybitnie do rozwoju w tym regionie turystyki i krajoznawstwa.
O sprawach tatrz. nadal pisywał, np. Czy nie za wiele nazw w Tatrach? ("Tat." 1947, nr 2-3), Zmarzły Staw pod Polskim Grzebieniem (tamże 1948, nr 1-2). W 1957 uczestniczył w wyprawie Klubu Wys. w Alpy, gdzie przy trawersowaniu Mont Blanc zaginął wraz z dwoma jugosł. towarzyszami.
W 1958 G. został pośmiertnie mianowany członkiem hon. Klubu Wysokogórskiego. W Alpach Julijskich uczczono go i jego dwóch towarzyszy z Mont Blanc tablicą pamiątkową (1961). G. ma też tablice pamiątkowe w Górach Bukowych pod Szczecinem (1959), na Tatrz. Cment. Symbolicznym pod Osterwą (1967) i na cment. w Chamonix (1972), a w Szczecinie jest Dom Turysty im. Stanisława Grońskiego (1970).