Havránek František
Ludzie
Havránek František (13 VI 1887 Čelechovice na Hané, okres Prostějov - 18 XII 1964 Ważec = Važec, Liptów). Czes. malarz (studia w Wiedniu, Monachium, Paryżu itd.) i speleolog, po 1918 osiadły na Słowacji, w Ważcu. Po raz pierwszy był w Tatrach jako student i ogłosił Vzpomínky z Tater (Olomouc 1907).
W jego malarstwie i grafice przeważają pejzaże, m.in. liptowskie (z Ważca) i tatrz., np. Važecké chalupy (1921, rys.), Pod Kriváňom (1924), Jeseň vo Važci (1928). Jego rysunki drewnianego budownictwa w Ważcu mają wartość dokumentarną. W 1923 z in. malarzami czes. założył Tovarišstvo výtvarných umelcov Tatran. Od 1923 wystawiał razem z nimi i osobno, w Czechach i na Słowacji. Był też członkiem towarzystwa Sztuka Podhalańska w Zakopanem i propagował kontakty malarzy czes., słow. i pol. malujących w Tatrach i na Podtatrzu. Opublikował artykuł Naše výtvarné umenie v Tatrách ("Vys. Tatry" 1933, nr 19).
Zajmował się dużo speleologią. W 1922 i nast. latach odkrył, opisał i uprzystępnił nowe odcinki Ważeckiej Jaskini k. Ważca, a także badał zjawiska krasowe w okolicy i in. jaskinie. Od 1929 uczestniczył w naradach nad stworzeniem Muzeum Słowackiego Krasu w Mikułaszu Lipt . i w 1930 wszedł do jego kuratorium. W 1948-52 zarządzał Ważecką Jaskinią, uprzystępnioną do zwiedzania. Opis tej jaskini i zjawisk krasowych w jej sąsiedztwie wraz z opisem Ważca ogłosił w książeczce Važecká jeskyně a její kras (Važec, wyd. 4 w 1936). Pisał też o tej jaskini w czasopismach, jak np. "Československý Kras" (1948, nr 1-2, 1949, nr 9). Jest autorem pracy Matej Bel (1684-1749), otec československej jaskyňovedy (tamże 1950, nr 2-7). Pisywał ponadto o różnych sprawach dotyczących Tatr i Podtatrza.
H. w swoim domu w Ważcu ok. 1930 urządził » Ważeckie Muzeum (Tatranské a jaskynné múzeum), a przy Ważeckiej Jaskini alpinarium, zwane » Tatraneum . W latach 1930-tych organizował z lotniska polowego w Ważcu loty samolotem dla chętnych oglądania Tatr z powietrza. Notował lud. pieśni i opisywał zwyczaje lud. w Ważcu (np. Svatba važeckých sedláků), ale pozostało to w rękopisach.