Hviezdoslav
Ludzie
Hviezdoslav (pseud.), pol. Hwiezdosław, właśc. Pavol Országh (2 II 1849 Wyżni Kubin na Orawie - 8 XI 1921 Dolny Kubin). Wielki poeta słow. o akcentach nar. i lud. w swej twórczości, silnie związany z rodzinną Orawą. Także prozaik i tłumacz, z zawodu adwokat.
Szkołę średnią ukończył w Kiezmarku 1865-70, studia prawnicze w Preszowie 1870-72. W 1875 jako adwokat osiadł na Orawie, kolejno w Namiestowie 1875-76, Dolnym Kubinie 1876-79 (tu pracował w sądzie), znowu w Namiestowie 1879-99. W 1899 wrócił do Dolnego Kubina, gdzie tylko do 1902 zajmował się adwokaturą, po czym poświecił się już wyłącznie literaturze.
Pierwsze wiersze pisał jeszcze w szkole, po węg. i niem., a ogłosił je w 1867. Potem pisał i publikował (od 1868) tylko po słowacku. Twórczość H. obejmuje lirykę, epikę i dramat.
Ogromnym źródłem natchnienia dla niego była przyroda, zwł. jego rodzinnych stron: Orawy, Chocza, Tatr. Wierzył w głęboki wewn. związek człowieka z przyrodą, która stanowi podstawę narodowego bytu. Ta wiara wypływała z ideologii tego rewol. pokolenia słow. patriotów i poetów, które wierzyło, że "duch Słowaków - to duch Tatr, duch oryginalny, mocny, wielki, żelazny, jak te Tatry wielkie, mocne, żelazne, niezmierzone". Tatry były dla niego symbolem niezniszczalnego żywota narodu słowackiego. Nie uważał jednak Tatr za pomnik swego uciemiężonego wówczas narodu, lecz za kołyskę, z której wyjdzie słońce wolności.
Wyraz takich poglądów H. widać np. w jego wierszu z 1890 pt. K Tatrám ( w zbiorze Sobrané spisy básnické II, Turč. Sv. Ma. 1896). Tak częsta w dawniejszej słow. poezji symbolika nie tylko Tatr, lecz specjalnie Krywania , występuje w wierszu H. pt. Za oných časov snivej mladosti ("Slov. Pohlady" 1906), znanym też jak Sen o Kriváni, a wydanym osobno pt. Smrt Kriváňa (Banská Bystrica 1961).
Stosunek H. do przyrody - i to górskiej przyrody Orawy - odzwierciedla się również w często przedrukowywanym wstępie (pt. Pozdrav) do jego poematu epickiego Hájnikova žena ("Turč. Sv. Ma. 1886), zaczynającym się słowami: "Pozdravujem vás, lesy, hory". Słow. wydania dzieł H. są liczne. Pol. przekłady wierszy H. ukazywały się w czasopismach, np.: Do Tatr ("Kur. Lwow." 1920, nr 207), W Górnym Kubinie ("Zakopane" 1939, nr 12).
H. przyjaźnił się z wieloma Polakami, m.in. z poetą Marianem Gawalewiczem, z etnografem i językoznawcą Romanem Zawilińskim. Przełożył na język słow. kilka wierszy Adama Mickiewicza (m.in. Sonety krymskie ) oraz dwa poematy Juliusza Słowackiego (W Szwajcarii i Ojciec zadżumionych ).
W Dolnym Kubinie istnieje » Muzeum Hviezdosława, poświęcone jego życiu i twórczości. Pomniki H. znajdują się m.in. w Namiestowie i Dolnym Kubinie, a tablice pamiątkowe w wielu miejscach.