Jaworowa Dolina
Doliny
Nazwa słowacka: Javorová dolina; Javorovatal, Uhrngärtner Grund, A
Jaworowa Dolina; J.D. ma szereg bocznych odnóg, z których najważniejsze: Szeroka Dolina , Czarna Dolina Jaworowa , Kołowa Dolina i Dolina Zadnich Koperszadów .
Gł. strumieniem J.D. jest Jaworowy Potok . Stawy leżą przeważnie w bocznych odnogach J.D. W górnej części Doliny Szerokiej znajduje się jedyny krasowy stawek w Tatrach - Cichy Stawek (1750 m). Sporo jaskiń znajduje się w dolnej i środkowej części J.D., gdzie są skały osadowe. Poznano tu ok. 70 jaskiń, m.in. dwie najdłuższe jaskinie Tatr Słowackich : Jaworową (Jaworzynkę) (6,3 km) i Czarnogórską ( ok. 2,25 km). Znakowane szlaki tur. z J.D. wiodą przez Lodową Przełęcz do Doliny Zimnej Wody i przez Przełęcz pod Kopą do Kiezmarskiej Doliny .
Pasterstwo w J.D. uprawiali przede wszystkim mieszkańcy Jurgowa (od końca XVI w.), potem także Czarnej Góry , Łapsz Wyżnich, Rzepisk i Lendaku . Po 1879 pasterstwo było silnie ograniczane, ale dotrwało do 1955. Prace górn. były prowadzone w XIX w. głównie w odnogach J.D. Zwł. w XVII i XVIII w. cała dolina wraz ze swymi odnogami była terenem często odwiedzanym przez poszukiwaczy skarbów , potem już rzadziej, ale jeszcze po II wojnie świat.
Żywszy ruch tur, rozpoczął się wkrótce po 1850: przejścia przez Przełęcz pod Kopą i Lodową Przełęcz oraz wycieczki na Lodowy Szczyt .
Jaworowa Dolina, dawniej zwana też czasem Jaworzyńską Doliną, Jaworzynką i Jaworowymi Sadami, ma swą nazwę od rosnących tam jaworów ; trafiały się dawniej okazy o ogromnych rozmiarach, jak podaje Janota .
Nazwy niem. Ahorntal i Uhrngärtner Grund (także Uhrngarten) są zapewne kalką jednej z nazw pol.; jawor po niem. to Ahorn, a w gwarze spiskoniem.: Urel, Urle, Uren i Uhrn . W jednym ze starych pol. spisków do skarbów użyta jest nazwa Zegarowy Ogródek, co jest powrotną, ale błędną kalką nazwy niem. Uhrngarten, fałszywie zrozumianej jako Uhrgarten (niem. Uhr = zegar).
