Zakopane — portal z-ne.pl

Lindner Ernst

Ludzie

Lindner Ernst (26 XII 1826 Lewocza - 23 IX 1902 Budapeszt, poch. w Budzie).

Czołowy poeta piszący w gwarze spiskoniem., urodzony w Lewoczy, ale wychowany w Kiezmarku (skąd pochodził jego ojciec) i gwarowo nazywający się Lendners Ernst von Kejsenmark. Był uczniem liceum kiezm., w 1853-59 profesorem tamże, a od 1867 bibliotekarzem w Węg. Akad. Nauk w Budapeszcie.

Jego twórczość poetycka w kiezm. odmianie gwary spiskoniem. w znacznej mierze dotyczy Spisza i Tatr , a opiera się częściowo na folklorze Niemców spiskich, obejmuje jednak również i tłumaczenia wierszy węg., np. Petőfiego .

Pierwszy opublikowany utwór L. to Der Karfunkelturm oder Teikels Sun von Schloss (Leutsch 1854, broszurka o 7 stronach); jest to podanie o rubinie na Jastrzębiej Turni i o jego strąceniu do Zielonego Stawu Kiezmarskiego przez syna księcia Thököly z zamku kiezmarskiego.

Tematyka tatrz. i spiska występuje obficie w trzech książkach L., stanowiących właściwie kolejne rozszerzane wydania: Fliegende Blätter in Zipser Mundart (Wien 1864; 60 wierszy poprzednio wydanych w dwóch zeszytach, 1863 i 1864), Fartblihndijer Zipserscher Liederposchen (Budapest, Leutschau 1879, nazwane drugim wydaniem; 64 wiersze i słowniczek gwarowy) oraz Zipserscher Liederposchen (Kesmark 1928, jako wyd. 3; 80 wierszy, słowniczek, bibliografia, życiorys).

Znajdujemy w tym trzecim wydaniu m.in. podanie o Jastrzębiej Turni Der Karfonkelturem, ten sam temat w formie ballady pt. Balladen von Karfonkelstejn, a ponadto osobno o rubinie Jastrzębiej Turni: Zwei Liederchen von "mein ejnzendijen Karfonkelstejn". Także w dwóch wersjach jest tam pienińsko-tatrz. podanie o latającym mnichu, tj. o bracie Cyprianie z Czerwonego Klasztoru: Der fliegendije Minnich. Jest też podanie o czarnoksiężniku w Wielickiej Dolinie pt. Der Schwarzkinstler, obszerny poemat Kejsenmarker Tutterhorn, opisujący wycieczkę studentów kiezm. do Kiezmarskiej Doliny , ponadto podania związane z rzeką Poprad i in.

W 1863-82 L. ogłosił w czasopismach spiskich ("Zipser Anzeiger ", "Karpathen-Post ", "Zipser Bote ") liczne wiersze oraz notatki i artykuły na różne tematy, najczęściej związane z Kiezmarkiem, ale również szerzej ze Spiszem i z Tatrami. Po przeniesieniu się do Budapesztu pisywał do "Pester Lloyd", ale o Tatrach już rzadko, np. Tatrafeenthal ("Pester Lloyd" 1885, nr 199).

L. jest też autorem prac nauk., m.in. z dziedziny dialektologii. Pozostawił w rękopisie słownik gwary Niemców spiskich i dużo in. materiałów. W 1927 w celu uczczenia L. odsłonięto w Kiezmarku tablicę pamiątkową na jego domu rodzinnym.

Położenie

Widok

Literatura

"SBS" 3, 1989.