Zakopane — portal z-ne.pl

Lipták Johann

Ludzie

Lipták Johann (13 XII 1889 Wielka k. Popradu - 18 XII 1958 Warstein, RFN). Niemiec spiski, autor wielu prac hist. o Spiszu i Tatrach , działacz Karpathenvereinu (m.in. wiceprezes), w 1911-44 prof. historii i łaciny w gimnazjum niem. w Kiezmarku , w 1941-44 dyr. Institut für Heimatforschung tamże. Studia wyższe na uniw. w Budapeszcie (dr filozofii).

Liczne jego artykuły i książki, dotyczące Spisza i Tatr, mają różnorodną tematykę, ale prawie wszystkie są związane z historią. Największą jego pracą jest Geschichte des evang. Distriktual-Lyzeums A.B. in Kesmark (Kež. 1933); jest to szczegółowa, dobrze udokumentowana monografia słynnego liceum kiezm., najlepsza z kilku podobnych opracowań i zarazem cenne źródło wiadomości o Spiszu i Tatrach.

Prahistorią i wczesną historią Spisza zajmuje się L. w swych in. pracach, np.: Urgeschichte und Besiedlung der Zips (Kes. 1935; dotyczy też i samych Tatr). B. ciekawa jest jego rozprawa Alchimisten, Gottsucher und Schatzgräber in der Zips (Kes. 1938), z rozdziałem o poszukiwaczach skarbów w Tatrach. Z prac biogr. L. należy wymienić: Dr. Johann Weisz von Dercsény (Kes. 1936), broszurę o bracie Cyprianie , który w XVIII w. botanizował również i w Tatrach (Das Rote Kloster und Frater Cyprianus, Kes. 1937, odb. z "Karp. Post."), chociaż rozdział o zielniku brata Cypriana jest napisany b. niefachowo, wreszcie szczegółowy życiorys XVII-wiecznego matematyka i taternika : David Frölich ("Die Karpathen " 1943, nr 3-4).

Tematy tatrz. poruszał L. poza tym wielokrotnie, pisząc np. o I wejściu na Łomnicę , o pierwszych botanikach tatrz. (Vorläufer der Botanik in der Zips, "Die Karpathen" 1936), o nieznanych z nazwiska turystach tatrz. dawnych czasów (Namenlose Turisten, tamże 1938), o Simplicissimusie (Daniel Speer: der Ungarische oder Dazianische Simplicissimus, tamże 1942). Szereg prac hist. poświęcił L. Niemcom spiskim i in. tematom ściśle spiskim.

Pod koniec II wojny świat. (w 1944) wyemigrował do Niemiec Zachodnich. Redagował tam roczniki » "Karpatenjahrbuch ", od 1950 wydawane przez ziomkostwo Niemców ze słow. terenów karpackich.W rocznikach tych i w in. publikacjach zach.-niem. drukował swe dalsze prace hist. o tematyce spiskiej i tatrz., np. Bildungswege des Karpathendeutschtums ("Südostdeutsche Heimatsblätter" 5, 1956), Bedeutung der Kupfererzeugung im Karpathischen Bergbau ("Südostdeutsches Archiv" 1, 1958), Zinsregister der Stadt Käsmark vom Jahre 1434 (tamże 2, 1959).

Położenie

Widok

Literatura

"Südost-Forschungen" 18, 1959, s. 390-391. - "Vys. Tatry" 1979, nr 2 (Ivan Bohuš). - "SBS" 3, 1989.