Bohuš Ivan
Ludzie
Bohuš Ivan (27 XI 1924 Dechtary = Dechtáre, Liptów), syn » Eugena Bohuša. Słow. historyk regionalny Tatr i Podtatrza, publicysta, muzeolog. W 1942-49 sekr. dyrekcji uzdrowiskowej Starego Smokowca, a równocześnie w 1945-50 sekr. oddziału pogotowia ratunkowego tatrz. (Záchranný zbor KSTL) w Starym Smokowcu i inicjator założenia Górskiej Służby (Horská služba) w 1950 oraz w 1946-48 red. stałego działu tatrz. w radiu koszyckim. Następnie w 1949-57 dyr. Muzeum Tatrz. w Popradzie, a w 1957-68 twórca i dyr. Muzeum TANAPu w Łomnicy Tatrz., od 1968 pracownik naukowy TANAPu tamże. Ponadto czł. redakcji różnych czasopism regionalnych (np. "Tatranské Noviny", "Vysoké Tatry") i ogólnosłowackich, w 1957-59 red. czasopisma "Múzeum", organu Związku Muzeów Słow. Również czł. wielu komisji zajmujących się sprawami Tatr i Podtatrza oraz autor b. licznych artykułów i prac o różnorodnej tematyce tatrz. i podtatrz., zwł. historycznej.
O historii górnictwa tatrz. ogłosił szereg mniejszych prac i jedną większą: Náčrt dejín tatranských baní a hút ("Nové Obzory " 1963). Liczne są jego prace dotyczące dziejów taternictwa, turystyki i narciarstwa w Tatrach, np. Chodila Beata Lasky popri Zelenom plese? ("Krásy Slov ." 1956), Jan Still i jego wejście na Gierlach ("Wierchy " 1957) oraz przede wszystkim studium Historický vývoj Vysokých Tatier ("Sbor. Prác TNP " 1972) i dwie książki: Osudy Tatier (Br. 1976, wsp. z Ivanem Houdkiem ) i Osudy tatranských osád (Ma. 1982).
Cenna jest też jego szczegółowa historia ochrony przyrody po pd. stronie Tatr, ogłoszona w trzech częściach: Ochrana tatranskej prírody pred rokom 1918 ("Sbor. Prác TNP" 1959), Ochrana tatranskej prírody v rokoch 1918-1945 (tamże 1963) oraz Ochrana prírody pred zriadením Tatranského národného parku (tamże 1972), jak i liczne in. prace z tej dziedziny, np. Príspevky k dejinám kamzíka a jeho ochrany v Tatrách ("Ochr. Přír." 1957). Pisał też o ochronie zabytków, np. Niektoré špecifické problémy ochrany stavebných pamiatok v Tatranskom národnom parku ("Pamiatky a Múzeá" 1959), o historii wypadków górskich pt. Obete Vysokých Tatier 1650-1962 ("Nové Obzory" 1964).
Gromadzi materiały do » bibliografii Tatr i opublikował już szereg prac na ten temat, np. bibliografie wielodziałowe Vysoké Tatry 1945-1961 (Košice 1964) i Vysoké Tatry 1919-1944 (Košice 1973, 4 tomy) oraz hist. przegląd bibliograficzny Tatranská periodická tlač ("Sbor. Prác TNP" 1967). Ogłosił też hist. przegląd stosunków własnościowych: Vývoj vlastníckych pomerov v oblasti Tatranského národného parku v rokoch 1209-1918 (tamże 1969). Zajmuje się również specjalnie geogr. nazewnictwem tatrz., o którym ogłosił dziesiątki artykułów, np. Vplyv ludskej práce a činnosti na názvoslovie Tatier ("Krásy Slov." 1952) oraz odcinkami publikowane Zemepisné názvoslovie Vysokých Tatier ("Vys. Tatry" 1965-93). Wydał zbeletryzowane dzieje przewodnictwa tatrz. Na každom kroku kameň (Košice 1966), ale również i udokumentowane prace hist. o tymże przewodnictwie: Z výskumu dejín horského vodcovstva vo Vysokých Tatrách ("Nové Obzory" 1964) oraz História vodcovskej a záchrannej služby do roku 1950 (w: "Horská služba 1950-1970", 1970).
Oprócz już wymienionych opublikował jeszcze szereg książek o charakterze pop. i pop.-nauk.: Poprad, brána do Vysokých Tatier (Pop. 1950), Na Rysy po stopách V. I. Lenina (Ma. 1960), Potulky po Tatrách (Br. 1962), Krásy Tatier (Pr. 1969), Tatranský kaleidoskop (Ma. 1977) i in. Jest współautorem licznych dalszych książek, np. Kežmarok (1958), Vysoké a Belanské Tatry (1963), Kriváň (Pop. 1968), Klíma Tatier (1974), Svet Tatier (1977). Współpracował z takimi zbior. publikacjami jak Vlastivedný slovník obcí na Slovensku (t. 3, 1978) i Encyklopédia Slovenska (t. 6, 1982). Ponadto jest autorem licznych artykułów i prac z dziedziny muzealnictwa, dziejów badań nauk., historii leśnictwa tatrz. i miejscowości podtatrz., o inspirowanej Tatrami muzyce i malarstwie, o frekwencji tur. na szczytach tatrz. itd. Opublikował liczne życiorysy ludzi związanych z Tatrami oraz wychodzący odcinkami słownik biogr. Kto bol kto vo Vysokých Tatrách ("Vys. Tatry" 1968-1980).
W sumie z okresu 1948-93 jest autorem ponad 1500 artykułów, rozpraw, książek, recenzji, notatek itd. Jego twórczość o charakterze nauk. znacznie posunęła naprzód wiedzę o Tatrach. Jest jednym z czołowych tatrologów. W 1970 Górska Służba (Horská služba) mianowała go swym hon. członkiem.