Strug Andrzej

Nie okreslony

Strug Andrzej, właśc. Tadeusz Gałecki (28 XI 1871 Konstantynówek k. Lublina - 9 XII 1937 Warszawa). Prozaik, publicysta, działacz niepodległościowy i socjalist., w 1897-1900 zesłany przez władze carskie do gub. archangielskiej, gdzie spotkał się z Mariuszem Zaruskim będącym też na zesłaniu. W czasie I wojny świat. walczył w Legionach Polskich.

Od 1901 przyjeżdżał często do Zakopanego i chodził b. dużo po Tatrach. Był zapalonym turystą i wielkim miłośnikiem Tatr nie zeszpeconych ułatwieniami pseudocywilizacji.

W jego obfitej twórczości powieściowej jest kilka pozycji związanych z Tatrami i Zakopanem. Chimera (1918) zawiera opis wycieczki w Tatry. Utworami całkowicie tatrz. czy zakop. są dwie powieści satyryczne: Zakopanoptikon (druk w odcinkach we lwowskim "Wieku Nowym" 1913-14, wyd. książkowe: Wa. 1957 i Kr. 1989) oraz Wielki dzień (w odcinkach w warsz. "Kur. Porannym" 1926, wyd. książkowe: Wa. 1957). Zakopanoptikon dotyczy spraw Zakopanego i Tatr sprzed I wojny świat., a Wielki dzień - z pierwszych lat po owej wojnie, obie jednak mają szersze tło obyczajowe, kult. i polityczne.

Treść zakop. i tatrz. tych powieści (wskutek zamaskowanych aluzji do rzeczywistych wydarzeń i ludzi) jest dla dzisiejszego czytelnika mało zrozumiała bez klucza, ale taki istnieje (zob. niżej artykuł w "Wierchach").S. jest też autorem serdecznego wspomnienia o Józefie Lesieckim ("Pam. TT" 35, 1915-16).

Lit. - Wanda Gentil Tippenhauer: "Zakopanoptikon" i "Wielki Dzień" Andrzeja Struga. "Wierchy" 27, 1958. - Wspomnienia o Andrzeju Strugu. Wa. 1965. - "LP-PE" 2, 1987 (Janusz Rohoziński). - Henryk Michalski: Andrzej Strug. Wa. 1988.