śnieg barwny

Terminologia

W krajach polarnych i wysokich górach spotyka się nieraz większe lub mniejsze przestrzenie śniegu zabarwionego na czerwono, zielono, żółto, brązowo itd. W okolicach podbiegunowych pola czerwonych śniegów ciągną się nieraz kilka kilometrów, w górach natomiast barwne plamy na śniegu rzadko mają więcej niż kilka m średnicy. W głąb śniegu zabarwienie sięga do kilkunastu cm. Zjawisko to jest wywołane masowym rozwojem pewnych gatunków glonów mikroskopijnej wielkości, które rozwijają się jedynie w niskiej temperaturze (zwykle 0-4 C), jaka panuje w warstewce wody otaczającej krupy topniejącego śniegu. W glonach tych znajduje się barwnik, dzięki któremu ich masowe występowanie nadaje barwę powierzchni śniegu.

Dotąd poznano kilkadziesiąt gatunków glonów żyjących na śniegu (większość pojawia się w lecie). Zabarwienie powierzchni śniegu (nieraz na dużych przestrzeniach) może być powodowane również przez różnego rodzaju pyły naniesione przez wiatr nawet z dużych odległości. Natomiast często spotykane czarne smugi na śniegu w szczelinach brzeżnych i na powierzchni płatów śnieżnych są przeważnie pyłem z wyżej położonych ścian skalnych.

Pierwsze wiadomości o ś.b. pochodzą jeszcze ze starożytności, a z Alp z 1778. W Tatrach zaobserwowano ś.b. wcześniej niż w Alpach, bo przed 1751 (Jakob Buchholtz). Najczęstszym kolorem ś.b. w Tatrach, podobnie jak gdzie indziej, jest czerwony.

W nowszych czasach pierwszy opisał czerwony śnieg w Tatrach Tytus Chałubiński, który go widział w 1876 i 1877 w Dolinie Złomisk. Znany pol. botanik Józef Rostafiński, jeden z pierwszych na świecie badaczy glonów naśnieżnych, robił specjalne poszukiwania w Tatrach i znalazł w 1880 śnieg czerwony na pn. stokach Cubryny, a żółtozielony na pn. zboczu Rysów i zbadał ich glony. Następnie spotykano w Tatrach ś.b. wielokrotnie, a badania nad jego glonami prowadzili: Aladár Scherffel, István Győrffy, Erzsébet Kol, Jadwiga Siemińska, Karol Starmach, Barbara Kawecka i in.

Zob. też krioplankton.

Położenie

Widok

Literatura

Lit. - Józef Rostafiński: O czerwonym i żółtym śniegu w Tatrach. "Wierchy" 5, 1927. - W.H. Paryski: Barwny śnieg w Tatrach. "Acta Soc. Bot. Pol." 21, 1951, nr 1-2. - Erzsébet Kol: Kryobiologie: I. Kryovegetation. Stuttgart 1968.