śnieżniki

Geologia

Są to mniejsze lub większe płaty (pola) twardego śniegu, firnu i lodu firnowego, leżące zazwyczaj w głębokim cieniu kotłów skalnych i zagłębień u podnóża skalnych ścian. Trwałość ś. jest różna, niektóre po paru latach giną, inne istnieją wiele lat.

Długość i szerokość ś. jest wysoce zmienna zarówno w ciągu sezonu letniego, jak i z roku na rok; niektóre duże i pozornie trwałe ś. zanikają jednak zupełnie od czasu do czasu. Miąższość ś. także jest zmienna, od paru do kilkunastu m, a budowa warstwowa. Z warstw rocznych można odczytać wiek danego ś., ale tylko przybliżony, gdyż warstwy są często niewyraźne lub całkiem nieczytelne; dla większych ś. obliczono wiek ponad stu lat. Pod większymi ś. tworzą się nieraz długie tunele ("jaskinie"), utworzone przez wodę spływającą z topniejącego śniegu i lodu. Topniejące ś. często obsuwają się lub zapadają, albo pękają na luźne bloki. Czy większe ś. w Tatrach są lodowcami czy choćby lodowczykami, tj. małymi lodowcami? Już od lat międzywoj. pojawiają się od czasu do czasu entuzjaści zaliczania ś. do lodowców, ale bardziej krytyczni naukowcy sprzeciwiają się temu.

Różne definicje lodowczyków są b. ogólnikowe i pozwalają na dość dowolną interpretację. Z dotychczasowych badań wynika, że większe tatrz. ś. są czymś pośrednim między prawdziwymi lodowcami (i lodowczykami) a efemerycznymi płatami śniegu, i dlatego najlepiej nazywać te pseudolodowce śnieżnikami (termin stosowany od wielu lat), bo termin lodowczyk w języku pol. zawsze oznaczał prawdziwy lodowiec, tyle tylko, że mały.

O potrzebie prowadzenia badań nad ś. w Tatrach pisał już Władysław Koziebrodzki ("Pam. TT" 1, 1876, s. 91). W latach międzywoj. zajął się nimi Adam Gadomski i pisał o nich w kilku artykułach i w swej książce Morfologja glacjalna północnych stoków Wysokich Tatr (1926). Po II wojnie świat. badania nad ś. w Tatrach Pol. prowadzili: Władysław Milata, Mieczysław Kłapa, Maria Kłapowa, Szymon Wdowiak, Andrzej Wiśliński i in., a w Tatrach Słow. np. Jiří Ksandr.

Położenie

Największe ś. w Tatrach znajdują się w ich słow. części: » Miedziany Śnieżnik (w Dzikiej Dolinie u stóp Łomnicy) i » Kapałkowe Śnieżniki (w Śnieżnej Dolinie w masywie Lodowego Szczytu). W Tatrach Pol. najwięcej ś. znajduje się w otoczeniu Morskiego Oka; największy z nich to » Mięguszowiecki Śnieżnik .

Widok

Literatura

Lit. - Adam Gadomski: Lodowce i wieczne śniegi tatrzańskie. "Przyrodnik" 2, 1925, nr 4. - Jiří Ksandr: Jsou ve Vysokých Tatrách ledovce? "Krásy Slov." 31, 1954, nr 4. - Szymon Wdowiak: Współczesne resztkowe lodowczyki firnowe Wysokich Tatr. "Prz. Geol." 5, 1959, nr 8. - Andrzej Wiśliński: Nowe dane o lodowczykach Tatr Polskich. "Wszechświat" 1989, nr 1. - Zofia i Andrzej Wiślińscy: Lubelscy geografowie badają firn i lód w Tatrach. "Tatry" (Za.) 1991, nr 2.