Šafárik Pavel Jozef
Nie okreslony
Šafárik Pavel Jozef lub Šafařík Pavel Josef, w pol. literaturze także Szafarzyk Paweł Józef (13 V 1795 Kobeliarovo k. Rożniawy - 26 V 1861 Praga). Filolog (slawista), historyk i poeta, od 1848 prof. uniw. w Pradze, autor epokowego dzieła Slowanské starožitnosti (Pr. 1837), przełożonego na kilka języków (po pol. Starożytności słowiańskie, I-II, Poz. 1842-44).
W 1810-15 przebywał na Spiszu w Kiezmarku; w tomiku wierszy Tatranská Muza s ljrau Slowanskau (Lewoča 1814) ożywił tradycję o Janosiku.Większość jego prac dotyczy historii, etnografii i dziejów literatury Słowian, np. Geschichte der slawischen Sprache und Literatur nach allen Mundarten (Ofen 1826, a po słow. dopiero w 1963 pt. Dejiny slovanského jazyka a literatúry všetkých nárečí ) i Slowanský národopis (Pr. 1842 i dalsze wydania, także tłumaczenia, m.in. polskie: Słowiański narodopis, Wr. 1843); w pracach tych porusza szeroko również i sprawy pol., a liczne fragmenty dotyczą Tatr i Podtatrza.Zajmował się słow. pieśniami lud. i jest współautorem ich zbioru pt. Pjsně swětské lidu slowenského w Uhřjch (I-II, Pesst 1823 i 1827), gdzie są też pieśni z Podtatrza (np. o limbie), ale już wcześniej opublikował słow. pieśń lud. O Janošikove smrti ("Prvotiny Pěkných Umění" 1817; tamże pisał o zbieraniu pieśni lud., m.in. na Podtatrzu).Podobnie jak Jan Kollár przyczynił się wybitnie swymi pracami do rozwoju tzw. wzajemności słowiańskiej, tj. poczucia ścisłego związku narodów słowiańskich w dziedzinie kultury, a także do rozbudzenia świadomości narodowej Słowaków i rozwoju literatury w języku słow., choć sam (mimo pochodzenia słow. i mimo podkreślania odrębności etnogr. i językowej Słowaków) pisał po czesku, gdyż uważał Słowaków jedynie za odłam narodu czeskiego.Występował w obronie Polski przeciw caratowi, korespondował z pol. uczonymi, także z » ks. Michałem Głowackim.
Lit. - "ESS" 2, 1984.