Šmarda Jan

Nie okreslony

Šmarda Jan (27 XII 1904 Třebíč, Morawy - 7 XII 1968 Brno). Czes. botanik (uniw. w Brnie, dr 1938, doc. 1946), dyr. Muzeum Morawskiego w Brnie 1949-52, kier. katedry botaniki uniw. w Brnie 1952-61 (usunięty ze względów polit.), pracownik Inst. Geogr. ČSAV w Brnie 1962-68. Członek wielu komisji, rad nauk. i redakc., m.in. rady stacji nauk. TANAPu w Tatrz. Łomnicy.

Prowadził badania nauk. w zakresie bryologii, florystyki i geobotaniki na obszarze całej Czechosłowacji, głównie Moraw i Słowacji, najintensywniej w Tatrach, ale również w in. krajach europejskich. W 1948 brał udział w wyprawie nauk. na Islandię.Kierował wieloosobowymi zespołami, które od 1953 prowadziły kompleksowe badania przyr. w Tatrach: w Wielickiej Dolinie, w Dolinie do Siedmiu Źródeł i w Cichej Dolinie. Był b. aktywnym działaczem w dziedzinie ochrony przyrody, zwł. Tatr.Od 1927 ogłosił ponad 200 bot. prac i przyczynków nauk. i pop.-nauk., oraz artykułów z zakresu ochrony przyrody; od 1935 b. wiele z tych publikacji jest poświęconych całkowicie lub częściowo Tatrom.

Z dziedziny bryologii są to np.: Mechy Slovenska (Brno 1948 i kilka uzup.), Mechová společenstva doliny Sedmi pramenů v Belanských Tatrách ("Biol. Práce" 1958, nr 7), Mechorosty mylonitových podkladů v Tatrách ("Biológia" 1960, nr 3).Z zakresu florystyki i geobotaniki wydał m.in.: Vegetační kryt erosí obnažených a tundrových půd v Tatrách ("Biol. Práce" 1956, nr 8), Rastlinstvo kotliny Siedmich prameňov v Belanských Tatrách (Ma.1960, wsp. z E. Hadačem i in.), Poznámky k floristickému výzkumu tatranské oblasti ("Biológia" 1960, nr 10), Květena Červených vrchů v Liptovských Tatrách ve vztazích ke krasovému fenomenu ("Slov. Kras" 3, 1959-60), Druhotné společenstvá rastlín v Tatranskom národnom parku (Br. 1963, wsp. z innymi), Kvetena Tomanovej doliny a žlabu spod Diery v Západných Tatrách (Brno 1966, wsp. z J. i M. Unarami), Semena rostlinných druhů ve Vysokých Tatrách (Br. 1966, współautorka Hedvika Šmardová). Š. jest też współautorem monografii przyr. Doliny do Siedmiu Źrodeł: Valley of Seven Springs in the Belanské Tatry Mts. (Brno 1966).

O szkodliwym wpływie pasterstwa na roślinność tatrz. i na stosunki wodne pisał Š. nieraz, np. Zásakové poměry v sekundárních společenstvech smilkových a kontryhelových v Belanských Tatrách ("Ochr. Přír." 9, 1954, nr 10, współautorzy J. Sasová i M. Rubeš), Škody sposobené pasením na kosodrevinových a smrekových porastoch ("Sbor. Prác TNP" 1, 1957, współautorzy J. Lazebníček i L. Odložilíková), Prirodzená regenerácia trávnych porastov v Predných Medodoloch v Belanských Tatrách (tamże 1, 1957).Z gospodarką leśną wiąże się też niejedna jego praca, m.in. K obnově lesa na rubanisku v Dolině Sedmi pramenů v Belanských Tatrách (tamże 11, 1969). Inną tematykę porusza np. w pracy Veterná erózia na Rakúskom chrbte v Belanských Tatrách (tamże 7, 1964).Sprawy ochrony przyrody w Tatrach zajmują dużo miejsca w pracach Š., np. Chraňme květenu Bystré (2.250 m) v Liptovských Holích ("Krása Našeho Domova" 29, 1937), Problematika ochrany květeny v Tatranském národním parku ("Krásy Slov." 37, 1960, nr 9), 15 rokov ochrany prírody ("Vys. Tatry" 3, 1964, nr 3). Z jego licznych publikacji pop.-nauk. jedną z najważniejszych jest atlas Kvety Tatier (Br. 1963, współautor Vojtěch Štolfa).

Szereg prac Š. pozostał w rękopisach i niektóre wydano pośmiertnie. Dużo jego opublikowanych prac dotyczy in. obszarów, także Podtatrza, zwł. Spisza i Liptowa. W latach 1950. i 1960. Š. był jednym z najbardziej aktywnych badaczy Tatr i obrońców ich przyrody.

Lit. - "Preslia" 37, 1965, nr 1 oraz 42, 1970, nr 3 (Miroslav Smejkal, Jiří Vicherek, Jiří Šmarda). - "Čas. Mor. Musea" 54, 1969 (Valent. Pospíšil, Jiří Šmarda). - "Ochr. Přír." 24, 1969, nr 4 (Jan Čeřovský, Jaromír Tomeček, M. Jatiová).