Štúr L'udovít

Nie okreslony

Štúr Ludovít, w literaturze pol. także Ludwik Sztur (28 X 1815 Uhrovec k. Trenczyna - 12 I 1856 Modra k. Bratysławy). Jeden z czołowych bojowników słow. o odrodzenie nar. i wolność Słowaków. Pisarz, filolog (uniw. w Halle), publicysta; pisał po czes., słow. i niemiecku. Skodyfikował i wprowadził obecny słow. język lit. do piśmiennictwa. Redaktor i wydawca pierwszego słow. czasopisma "Slovenskje Národňje Novini" (1845-48) i jego dodatku "Orol Tatránski" (1845-48).

W 1841 uczestniczył w pierwszej słow. "wycieczce narodowej" na » Krywań i upamiętnił to wierszem Ku Křiwáni (almanach "Nitra" 1842). Pisał też o gwarach lud., m.in. na Podtatrzu: Ústrojnost a organism reči Slovenskej ("Orol Tatránski" 2, 1846, nr 39 i 40).Wzmianki o Tatrach (także o Krywaniu) pojawiają się w wielu jego pracach, artykułach i wierszach (np. epoznaní, "Nitra" 1844), ale są to wszystko wzmianki b. ogólnikowe, lub traktowanie Tatr i Krywania w znaczeniu symbolicznym albo przenośnym (nawet zamiast całości ziem słow.).O Tatrach, które uważał za "prakolébkou slovanskou", pisał też w swych listach, np. w 1841do czes. lekarza » Karola S. Amerlinga i do slawisty ros. »Izmaiła Sriezniewskiego (który odwiedził Tatry).

Całą obfitą twórczość Š. (od 1831) wydano pt. Dielo v piatich zväzkoch (Br. 1954-57), a ponadto jego korespondencję: Listy Ludovíta Štúra (t.1-3, Br. 1954-60, oprac. Jozef Ambruš). Po pol. ukazał się obszerny Wybór pism (Wr. 1983, oprac. Halina Janaszek-Ivaničková), z wierszem Do Krywania .Zob. też szturowcy.

Lit. - Karol Goláň: Ludovít Štúr 1856-1956. Br. 1956. - Halina Janaszek-Ivaničková: Kochanek Sławy. Studium o Ludovície Štúrze. Ka. 1978. - "ESS" 2, 1984. - Ponadto wstępy w wydaniach zbior. jego pism.