Téry Ödön

Nie okreslony

Téry Ödön (4 VII 1856 _-Béba=_béb, pd.-wsch. Węgry - 11 IX 1917 Budapeszt). Węg. taternik i działacz tur., lekarz (uniw. w Budapeszcie 1879). Do 1883 był lekarzem górn. w Bańskiej Szczawnicy, od 1884 radcą w Min. Spraw Wewn. w Budapeszcie.

Jego działalność tatern. była krótkotrwała, ale wybitna. Chodząc z przewodnikami był on w 1876 zdobywcą Pośredniej Grani, a w 1877 Durnego Szczytu; wejścia te należały do najlepszych osiągnięć tatern. w owych latach.

W 1877, zamierzając przejść granią na Durny Szczyt, wszedł też jako pierwszy na Małą Poślednią Turniczkę (nie na Poślednią Turnię ), ale stamtąd się wycofał. W 1878 był powtórnie na Pośredniej Grani, odkrywając nową drogę od strony Staroleśnej Doliny.

W nast. latach, do 1894, chodził po Tatrach turystycznie, np. na Gierlach i Łomnicę. W 1888 dokonał III wejścia na Baranie Rogi (łatwą drogą od Pięciu Stawów Spiskich). T. był jednym z najbardziej aktywnych organizatorów i propagatorów turystyki górskiej w społeczeństwie węgierskim. W 1888-91 był jednym z gł. działaczy w sekcji budapeszt. Węg. Tow. Karp. (MKE), a od 1891 w kolejnych zarządach Węg. Tow. Tur. (MTE), w 1907-10 jako prezes. Założenie i rozwój MTE były w znacznej mierze dziełem T. Był on też inicjatorem budowy (1898-99) przez MTE schroniska przy Pięciu Stawach Spiskich.

Przez 21 lat (1889-1909) redagował czasopismo »"Turisták Lapja", w którym ogłosił sporo własnych artykułów na tematy tatrz. i in. Pisywał też do in. czasopism, np. o swym wejściu na Pośrednią Grań: Die erste Ersteigung des Mittelgrates ("Jahrb. UKV" 6, 1879, także po węg.); przedruk wersji węg. tego artykułu ukazał się pośmiertnie: A Középorom (2440.1 m.) első megmászása ("Tur. és Alp." 8, 1917, nr 3).

T. jest upamiętniony w nazwie schroniska przy Pięciu Stawach Spiskich: Schronisko Téryego; w jego wnętrzu umieszczono też poświęconą mu tablicę pamiątkową. W węg. i niem. nazewnictwie tatrz. T. jest ponadto upamiętniony w nazwach Małego Durnego Szczytu (Téry-csúcs, Téryspitze) i Baraniej Przełęczy (Téry-horhos, Téryscharte).

Lit. - "Tur. Lapja" 1917, nr 5-6 (József Déry, Gyula Dőri, Gusztáv Thirring i in.). - "Tur. és Alp." 1917, nr 3 (Gusztáv Thirring).