Bury Jan
Ludzie
Bury Jan (ok. 1867 Białka Tatrz. - ?). Góral z Białki Tatrz., uczył się w gimnazjum w Nowym Sączu, w 1890 wrócił na stałe do swej rodzinnej wsi.
W 1890-97 matka jego, Anna Burowa, prowadziła schronisko TT przy Morskim Oku , a B. tam często przebywał. W 1895 jego rodzice, Sebastian i Anna Burowie zbudowali na zach. części moreny Morskiego Oka niby szopę, którą następnie adaptowali i użytkowali jako własne schronisko tur., którym od samego początku zarządzał B. ze swoją matką Anną, a potem ze swą żoną Wiktorią. Już w 1898 B. przeprowadził pierwszą przebudowę i powiększenie owego schroniska, a potem dalsze (np. w 1903). Ostatecznie schronisko składało się z trzech małych budynków i różnych przybudówek.
TT procesowało się z Burymi, żądając zamknięcia i rozbiórki ich nielegalnie zbudowanego i bezprawnie prowadzonego schroniska. Już przed I wojną świat. i ponownie w 1926 Burowie otrzymali urzędowy zakaz prowadzenie schroniska i nakaz jego rozbiórki, ale prowadzili je nadal. Dnia 8 VI 1930, w nieobecności B., władze usunęły Wiktorię Burową wraz z rzeczami Burych, a schronisko zamknięto i opieczętowano. B. wnet zerwał pieczęcie i wprowadził się z powrotem do schroniska. Wreszcie 6 XII 1930 władze usunęły ze schroniska B. i jego żonę Wiktorię, po czym wszystkie budynki tego schroniska, będące zresztą w b. złym stanie techn. i sanitarnym, natychmiast rozebrano.
Czynne w 1895-1930 schronisko Burego było bojkotowane przez TT i wielu jego członków, jednakże turyści oraz góralscy przewodnicy i woźnice z niego korzystali, zwł. gdy sąsiednie schronisko TT było przepełnione, i po spaleniu tego ostatniego w 1898. O pożar obwiniano B., ale mu tego nie udowodniono. Schronisko Burego i Anna Burowa są upamiętnieni w wierszu Jana Kasprowicza Przewodnicy (w zbiorze Mój świat, Wa. 1926).
B. jest autorem rękopisu: Historja Morskiego Oka. Słynny proces graniczny z Węgrami i księciem Hohenlohem o własność. Obrona górala Jana Burego, z Białki (stron 52). Jest to apoteoza własnej osoby, wyolbrzymiająca udział B. w sporze granicznym o Morskie Oko w 1890-1902, w wielu twierdzeniach zupełnie sprzeczna z udokumentowaną rzeczywistością. Opierając się bezkrytycznie na tym rękopisie, Zygmunt Lubertowicz ogłosił szkic Jak to polscy górale walczyli o Morskie Oko ("Polska Zach." 1937, nr 274).
Rękopis szkicu Lubertowicza znalazł się w USA i na jego podstawie wydano, znowu bezkrytycznie, broszurę pod nazwiskiem Lubertowicza: Walka polskich górali o Morskie Oko. Rzeczywista opowieść tatrzańska na podstawie pamiętników ś.p. Jana Burego (Kr. 1988), z dodatkiem wstępu i życiorysu Lubertowicza oraz spisu literatury o sporze granicznym o Morskie Oko, tj. literatury, która całkowicie przeczy temu, co napisali Bury i Lubertowicz . Zresztą już pierwsza publikacja szkicu Lubertowicza została krytycznie oceniona przez Stanisława Barabasza w artykule O rolę Jana Burego w walce o Morskie Oko ("Wierchy" 15, 1937), a jeszcze dawniej sami Burowie (matka i syn) zostali ocenieni b. negatywnie w "Prz. Zakop ." (3, 1901, nry 17, 18, 23, 41).