Zapolska Gabriela

Nie okreslony

Zapolska Gabriela, właśc. Maria Gabriela, z Korwin-Piotrowskich (30 III 1857 Podhajce k. Łucka na Wołyniu - 17 XII 1921 Lwów), w 1876-88 żona Konstantego Śnieżko-Błockiego, w 1901-10 malarza » Stanisława Janowskiego. Dramatopisarka (np. Moralność pani Dulskiej ), powieściopisarka, nowelistka, publicystka, aktorka. Zapolska to jeden z jej pseudonimów (od 1882).

W Zakopanem bywała od 1885, m.in. w 1903-04 (dłuższy pobyt w zakładzie dra Andrzeja Chramca), w 1911; uczestniczyła w tamtejszym życiu kulturalnym. Tematyka zakop. i tatrz. pojawia się w jej powieściach, opowiadaniach i publicystyce. Silnie związana z Zakopanem i Tatrami jest jej powieść społ.-obyczajowa Sezonowa miłość ("Kur. Warsz." 1904, dod. poranny, nry 104-316, wyd. książkowe: Wa. 1905 i liczne wydania nast. aż do 1980, także w kilku in. językach). W powieści tej "krytyczne spojrzenie na degenerującą się góralszczyznę i zdzierstwo gaździn wobec letników tworzy interesującą przeciwwagę dla modnej wówczas, niemal bezgranicznej idealizacji góralszczyzny" (Jacek Kolbuszewski, 1982). Zawarty w tej powieści opis wycieczki w Tatry jest mało ciekawy, ale interesujące są obserwacje autorki o stosunku ludzi do tych gór. Kontynuacją tej powieści jest jedna z następnych tejże autorki: Córka Tuśki (Wa. 1907 i wydania nast.), ale w niej Zakopane i Tatry występują tylko marginesowo.

Tematyka podh. (głównie zakop.) pojawia się też w noweli Z.: Małżeństwo Teci ("Kur. Warsz." 1903, nr 281 i przedruki, także pt. Smutne wesele góralki) i zwł. w felietonach i artykułach drukowanych od 1885 do 1910 w różnych czasopismach.

Tematyka tatrz. jest tam na ogół marginesowa z wyjątkiem impresji lit. o pięknie Tatr pt. Dusza Tatr ("Tyg. Zakop." 1903, nr 1; "Ziarno" 1904, nr 21) oraz felietonu o Klimku Bachledzie i jego śmierci: Tylko jeden krzyż ("Wiek Nowy" 1910, nr 2736). Sporo przyczynków do spraw zakop. i tatrz. znajdzie się też w publikacji Listy Gabrieli Zapolskiej (I-II, Wa. 1970). Pamiątki po Z. (listy i in. rękopisy) znajdują się m.in. w Zakopanem w Muzeum Makuszyńskiego i w Archiwum Pawlikowskich.

Lit. - Jadwiga Czachowska: Gabriela Zapolska. Monografia bio-bibliograficzna. Kr. 1966. - "BLP" 16, 1982. - Tadeusz Z. Bednarski: Publicystyczne i literackie echa pobytów Zapolskiej w Zakopanem. "Gaz. Krak." 1982, nr 40. - "LP-PE" 2, 1987.