Żmuda Antoni Józef

Ludzie

Żmuda Antoni Józef (15 V 1889 Ludwinów k. Krakowa - 15 XII 1916 w Siedmiogrodzie wskutek wypadku w wojsk. laboratorium bakteriologicznym, poch. 1917 w Krakowie). Botanik (UJ, dr 1916), florysta, briolog, paleobotanik. Autor wielu prac nauk. z różnych dziedzin i terenów, głównie z okolic Krakowa, Tatr i Łysogór.

W 1910 krak. Tow. Rolnicze powierzyło mu na trzy lata nadzór nad plantacjami doświadczalnymi w Kościeliskiej Dolinie, prowadzonymi uprzednio przez Seweryna Krzemieniewskiego. W związku z tym Ż. ogłosił pracę Łąki i hale w Tatrach i próby podniesienia ich uprawy ("Pam. TT" 33, 1912).

W znacznym stopniu dotyczą też Tatr jego monografie o pol. przywrotnikach (Alchemilla ), posłonkach (Helianthemum), świerzbnicach (Knautia ) i zwł. goryczkach: Polskie gatunki goryczki (Gentiana L.) ("Rozpr. Wydz. Mat.-Przyr. AU" 16 B, 1916).

Głównie jednak interesowały go mchy i kontynuował badania Tytusa Chałubińskiego nad mchami tatrz.; dużo gatunków tatrz. uwzględnił w wydawanym przez siebie zielniku mchów polskich Bryotheca polonica ("Kosmos" 1911, 1912 i "Spraw. Komis. Fizjogr." 1916, 1930).

Cenna jest jego pionierska rozprawa ekologiczna O roślinności jaskiń tatrzańskich ("Rozpr. Wydz. Mat.-Przyr. AU" 15 B, 1915); w tej pracy uwzględnia rośliny naczyniowe, mszaki, glony itd., i podał 208 gatunków związanych z jaskiniami tatrz., w tym trzy nowe gatunki mchów i kilkanaście mchów występujących w Tatrach jedynie w jaskiniach.

Lit. - "Spraw. Komis. Fizjogr." 51, 1917 (Kazimierz Rouppert). - "Pam. TT" 36, 1918 (tenże). - "SBP" 1987 (W.H. Paryski i Alina Skirgiełło).