Chmielowski Adam
Ludzie
Chmielowski Adam , brat Albert (20 VIII 1845, nie 1846 ! , Igołomia, pow. miechowski - 25 XII 1916 Kraków, poch. na Cment. Rakowickim, w 1949 przeniesiono jego prochy do krypty kościoła Karmelitów Bosych przy ul. Rakowickiej). W 1863 uczestnik Powstania Styczniowego (ciężko ranny stracił nogę), potem malarz (studia w Monachium 1869-74), wreszcie zakonnik.
W latach, gdy uprawiał malarstwo, przyjaźnił się m.in. ze Stanisławem Witkiewiczem (mieli w Warszawie wspólną pracownię) i Heleną Modrzejewską. W 1888 został zakonnikiem, przyjął imię zakonne Albert i założył w Krakowie zakon » Albertynów , a w 1891 zakon Albertynek, oba zgromadzenia w celu opieki nad bezdomnymi i chorymi.
W 1898, z pomocą Władysława Zamoyskiego, zbudował z Albertynami pustelnię przy drodze z Kuźnic na Kalatówki i od tego czasu bywał często w Zakopanem, gdzie stał się postacią znaną i ogólnie szanowaną. Przyjaźnił się tu nadal z Witkiewiczem, a ponadto z Zamoyskim, Karolem Potkańskim, ks. Tadeuszem Kruszyńskim i in. osobami, z którymi spotykał się w "Chacie" Marii Dembowskiej. W 1902 brat Albert wraz z Albertynami przeniósł się z pustelni koło Kalatówek (przekazanej Albertynkom) do nowej pustelni, wybudowanej wyżej na stokach Krokwi (na tzw. Śpiącej Górze ) i tam przebywał często (od 1908 w osobnym domku przy pustelni Albertynek), zasadniczo jednak mieszkał w Krakowie, gdzie opiekował się biednymi.
Pisma Adama Chmielowskiego (Brata Alberta) wydano jako t. 21 rocznika "Nasza Przeszłość" (Kr. 1965); w znacznej części są to jego listy.
Brat Albert posłużył za prototyp postaci przełożonego zakonników w powieści Nawracanie Judasza Stefana Żeromskiego, napisanej w Zakopanem w 1913. Jest gł. postacią w dramacie Karola Wojtyły Brat naszego Boga (w: Poezje i dramaty, Kr. 1979); premiera teatr. tego dramatu odbyła się w Krakowie 13 XII 1980. Literatura biogr. i wspomnieniowa o bracie Albercie jest obfita.
Upamiętniono brata Alberta tablicami w Krakowie i Mełchowie (gdzie w Powstaniu Styczniowym został ciężko ranny), nazwami ulic w kilku miastach, nazwą Droga Brata Alberta (droga z Kuźnic na Kalatówki) oraz na pol. znaczkach pocztowych. W Krakowie od 1963 jest małe Muzeum Brata Alberta (ul. Krakowska 43), a przy pustelni Albertynek koło Kalatówek, w osobnym drewnianym budyneczku jest zachowana cela brata Alberta, urządzona jako jego izba pamięci. Chrześcijańskie Stowarzyszenie Społ. ufundowało nagrodę im. Brata Alberta, od 1976 przyznawaną corocznie za szczególne osiągnięcia w różnych dziedzinach sztuki sakralnej.
Dnia 22 VI 1983 w czasie uroczystości w Krakowie papież Jan Paweł II (Karol Wojtyła) dokonał beatyfikacji brata Alberta, a 12 XI 1989 w Rzymie nastąpiła kanonizacja: tenże papież ogłosił brata Alberta świętym.