Czirbesz Andreas Jonas
Ludzie
Czirbesz Andreas Jonas (11 XI 1732 Podegrodzie Spiskie - 12 I 1813 Nowa Wieś Spiska). Spiskoniem. pastor ewang. w Nowej Wsi Spiskiej (od 1757), senior 13 miast spiskich (od 1791), przyrodnik (mineralog), historyk, numizmatyk. Miał zbiór minerałów, m.in. z Karpat (z Tatr?).
Związane z Tatrami są jego dwie cenne prace, które ogłosił w wiedeńskim czasopiśmie. Pierwsza z nich, Kurzgefasste Beschreibung des karpatischen Gebirges ("Privileg. Anzeigen" 1772 i 1773), daje wielostronny obraz Tatr nie tylko pod względem przyr., ale również opisuje kopalnie, użytek leczniczy różnych tatrz. roślin itd. Zdaje się, że w chwili pisania tej pracy Cz. nie znał jeszcze osobiście Tatr i opierał się jedynie na źródłach drukowanych i rękopiśmiennych różnych autorów, m.in. Buchholtzów. Tę pracę Cz. można uważać za sumę ówczesnych wiadomości o Tatrach. Jej przedruk (ze skrótami, omyłkami i własnymi komentarzami) wydał Theodor Posewitz w "Karp. Post" (1901 i 1902 oraz odb.).
Druga tatrz. praca Cz., Beschreibung einer karpathischen Bergreise, auf den so genannten Kriwan, samt den dabey gemachten Beobachtungen ("Privileg. Anzeigen" 1773), opisuje już własną wyprawę Cz. w Tatry, na Krywań (w sierpniu 1772), i przynosi uzupełnienia do pracy poprzedniej. Wejście Cz. na Krywań nie było pierwszym w ogóle (jak to często się pisze), lecz pierwszym, którego uczestników znamy z nazwiska. Ta druga praca Cz. była przedrukowana w 1901 (w "Zipser Bote"? oraz odb.).
Również w "Privileg. Anzeigen" ogłaszał Cz. (nieraz anonimowo) recenzje prac dotyczących Spisza i Tatr oraz własne prace z dziedziny historii Spisza, np. w 1775: Umständliche Nachricht, dreyer merkwürdigen Solennitäten, welche den 20ten Febr. 1775. in der königlichen Berg- und XVI. Stadt Iglo vor sich gegangen; jest to anonimowy opis uroczystości związanych z połączeniem trzech miast okręgu lubowelskiego (Lubowla, Podoliniec, Gniazda) - zabranego Polsce - z XIII miastami spiskimi (oderwanymi od Polski już w 1769) w nową jednostkę administracyjną: XVI miast spiskich (» historia). Ten opis przedrukował Rudolf Weber w 1901 w "Zipser Bote" pt. Die Wiedervereinigung der an Polen verpfändeten Zipser Städte an Ungarn, również bez nazwiska Cz.