Zakopane — portal z-ne.pl

Döller Anton

Ludzie

Döller Anton (1831 Winniki lub Winnica, Małopolska - 29 IX 1912 Kiezmark). Zawodowy oficer armii austr. (emerytowany jako major), wybitny działacz i publicysta na polu turystyki tatrz.

W 1872 osiadł w Kiezmarku, gdzie założył rodzinę (był żonaty dwukrotnie) i mieszkał aż do śmierci. Rozwinął tam b. ożywioną działalność gosp., kult. i społ., zwł. w dziedzinie turystyki, gdyż wierzył, że przyczyni się ona do gosp. rozwoju Spisza. W 1873 był jednym z gł. założycieli Węg. Tow. Karpackiego (MKE, UKV) i aż do 1883 jednym z jego czołowych działaczy: w 1873-76 był skarbnikiem, w 1876-83 urzędującym wiceprezesem. W 1891 założył w Kiezmarku sekcję tatrzańską Węg. Tow. Turystycznego (Magyar Turista-Egyesület Tátra-Osztály) i był jej urzędującym wiceprezesem do 1902. Jako aktywny turysta uczestniczył w VII wejściu na Gierlach w 1874 (było to I wejście przez Wielicką Próbę) i w XIV wejściu na Lodowy Szczyt w 1877 (II wejście przez Konia). Był też b. czynny w spiskim tow. rybackim.Pisywał dużo o wszystkich działach swej aktywności, związanych z Tatrami i Spiszem, a także o różnych sprawach bieżących, poświęcając dużo wysiłków propagandzie turystyki do Tatr i do uzdrowisk spiskich. Pisał też o ochronie ryb i lasów w Tatrach i na Spiszu. Artykuły swoje (często pod kryptonimami N.R., R.N., dlr., Dlr. itp.) ogłaszał w niem. i węg. czasopismach i rocznikach, zwł. wychodzących na Spiszu, ale także w Koszycach, Budapeszcie, Wiedniu i gdzie indziej: "Zipser Bote", "Karpathen-Post", "Tátravidék", "Jahrbuch UKV", "Kaschauer Zeitung", "Turisták Lapja", "Turista Közlöny", "Pester Lloyd", "Halászati Lapok", "Die Heimat" itd.

D. utrzymywał z pol. działaczami tur. przyjazne kontakty; do Walerego Eljasza pisał nawet po polsku. W artykule Tátra und Tátra-Literatur ("Zipser Bote" 1891, nr 30) pisał D. o Walerym Eljaszu jako pisarzu, ilustratorze i znawcy Tatr; ukazało się to w pol. przekładzie (skróconym?) pt. Tatry i piśmiennictwo tatrzańskie ("Zakopane" 1891, nr 3). D. wydał też po polsku propagandową publikację Zdrojowisko w Drużbakach na Spiżu, Rauschenbach (Kr.1884, współautor P. Kéler).

Rozwój turystyki w Tatrach i na Spiszu, i w ogóle w Karpatach w 1873-1900, to wynik działalności wielu osób; jedną z najbardziej zasłużonych w tej dziedzinie był D. W 1874 został czł. hon. Tow. Tatrzańskiego, w 1883 Siedmiogrodzkiego Tow. Karpackiego, a w 1884 Węg. Tow. Karpackiego. W 1887 otrzymał węg. szlachectwo z przydomkiem de Poprádvölgy. W niem. i węg. nazewnictwie tatrz. uczczono go nazwami Döllersee, Döller-tó (Kolisty Staw w Młynickiej Dolinie) oraz Döllerturm, Döller-torony (Furkotne Solisko).

Położenie

Widok

Literatura

"Tur. Lapja" 1912, nr 6 (Gusztáv Thirring). - "Tur. és Alp." 3, 1912-13, s. 117-118 (Zoltán Votisky). - "Jahrb. UKV" 1913 (Karl Bruckner). - "Tat." 1913, s. 82 (Mieczysław Świerz).- "SBS" 1, 1986.