Augustini ab Hortis Samuel junior

Ludzie

Augustini ab Hortis Samuel junior (5 lub 26 VIII 1729 Wielka Łomnica - 5 III ,10 IV lub 5 VIII1792 Sobota Spiska), prawnuk » Christiana Augustiniego.

Z wykształcenia prawnik i teolog, z zamiłowań mineralog, w 1758-61 nauczyciel i subrektor w liceum w Kiezmarku, w 1761-92 ewang. proboszcz w Sobocie Spiskiej. Odwiedzał Tatry (szczegóły nie są znane) i posiadał duży zbiór minerałów. W 1772-82 ogłosił drukiem szereg artykułów i prac; niektóre z nich stanowią podst. źródło dawnych wiadomości o Tatrach (które stale nazywa Karpatami), a także o Spiszu i Liptowie. Mineralogii i pokrewnych spraw tego obszaru (i szerszego) dotyczą zwł. trzy jego większe prace: Von den ungarischen Edelsteinen ("Privileg. Anzeigen" 1773, w 7 odcinkach), Von den gemeinen oder Halbedelgesteinen in Ungarn (tamże 1773, też w 7 odcinkach) oraz Von Versteinerungen in Ungarn (tamże 1774, w 18 odcinkach). Zgodnie z duchem owych czasów wartość opisanych kamieni szlachetnych i półszlachetnych ocenił przesadnie.

Najciekawszą po dziś dzień pracą A. jest jego rozprawa o dawnych poszukiwaczach złota i skarbów oraz o czarnoksiężnikach w Tatrach: Von den fremden Gold- und Schatzgräbern (tamże 1775, w 8 odcinkach); obok dawnych » spisków do skarbów tatrz. jest to zasadnicze źródło wiadomości z tej dziedziny. Również ciekawa i cenna jest jego rozprawa Topographische Beschreibung des Flusses Poprad oder Popper in der Zips ("Ungr. Mag." 1782, w 4 odcinkach, a nie w "Privileg. Anzeigen" 1772, jak to różni autorzy wciąż mylnie cytują). Obie powyższe rozprawy były ponownie wydane w "Zipser Bote" (1901) i "Karp. Post" (1900). Inna praca A.: Nachtrag zur Beschreibung des karpatischen Gebirges ("Privileg. Anzeigen" 1774, w 4 odcinkach), to uzupełnienia do tatrz. pracy Andreasa J. Czirbesza z 1772. Ogłosił też obszerną rozprawę o Cyganach węg., m.in. na Spiszu (tamże 1775), pisał o spiskich znaleziskach archeol. (tamże 1772, dwukrotnie) oraz o in. sprawach. Z opublikowanych i rękopiśmiennych prac tatrz. Augustiniego korzystał J.A. Czirbesz i wielu in. autorów piszących o Tatrach aż po czasy najnowsze, przeważnie jednak z drugiej lub trzeciej ręki, przeinaczając często nie tylko ich tytuły i in. dane bibliogr., ale również ich treść.

Położenie

Widok

Literatura

Jakob Melzer: Biographieen berühmter Zipser. Kaschau, Leipzig 1833. - "SBS" 1, 1986.