TPN i TANAP

Całe Tatry są rezerwatem przyrody. Po polskiej stronie wchodzą w skład Tatrzańskiego Parku Narodowego (TPN), po słowackiej — Tatranského národného parku (TANAP).

Jest to obszar, w którym całość działań gospodarczych podporządkowanych jest wymogom ochrony przyrody, a człowiek — choć jest formalnie gospodarzem terenu — musi się zachowywać jak gość.

Turystyka w ramach przepisów

Turystyka w Tatrach jest dozwolona w ograniczonych przepisami ramach: wolno poruszać się jedynie po wyznaczonych trasach, bez istotnej potrzeby nie wolno zbaczać ze ścieżki; sport (taternictwo, narciarstwo, dyscypliny rowerowe i paragliding) wolno uprawiać tylko w wyznaczonych obszarach. Znakowane szlaki turystyczne w Tatrach Polskich liczą łącznie około 250 km. Posiadają różne stopnie trudności — od bardzo łatwych aż po trudne, eksponowane i ubezpieczone łańcuchami, drabinkami i klamrami.

Taternictwo uprawiać mogą tylko członkowie organizacji alpinistycznych; wejście do jaskiń nieudostępnionych turystycznie wymaga każdorazowo zgody dyrekcji TPN. Narciarstwo zjazdowe uprawiać można tylko w wyznaczonych obszarach, na nartach śladowych można poruszać się zasadniczo po trasach szlaków letnich. Dla cyklistyki górskiej udostępnione są trasy na Halę Gąsienicową przez Dolinę Suchej Wody, na Kalatówki, na Polanę Chochołowską i Drogę pod Reglami. Drogę do Morskiego Oka zamknięto dla rowerów z powodu licznych wypadków. Trasa ta, jako jedna z nielicznych w górach po remoncie drogi asfaltowej, nadaje się do długich spacerów z małymi dziećmi z wykorzystaniem wózków. Pamiętajmy jednak, że wycieczka ta zajmie prawie cały dzień.

Czego nie wolno

Na obszarze TPN i TANAP nie można palić ognisk i biwakować — chyba że w grę wchodzi ratowanie ludzkiego życia. Nie wolno zrywać roślin ani zbierać płodów natury, polować, płoszyć zwierzyny, hałasować. Zabronione jest wprowadzanie psów. Pozyskiwanie drewna regulowane jest odrębnymi przepisami. Grupy większe niż 10 osób muszą być po terenie Tatr prowadzone przez wykwalifikowanego przewodnika, dysponującego aktualną licencją TPN. Za łamanie tych przepisów grożą mandaty nakładane przez pracowników Parku lub społecznych Strażników Ochrony Przyrody.

Za wstęp na teren Tatrzańskiego Parku Narodowego pobierane są opłaty, których wysokość ulega zmianie: w sezonie zwykle są wyższe. Opłaty są pobierane zazwyczaj przy wejściu do dolin wprowadzających w Tatry (na obszarze TPN). Z opłat zwolnieni są mieszkańcy gmin sąsiadujących z Tatrami.

Przez cały rok nad bezpieczeństwem turystów czuwa Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, mające do dyspozycji helikopter. Bieżąca informacja turystyczna dostępna jest w punkcie Informacji Turystycznej TPN, a także w codziennych komunikatach radia Alex, lokalnej prasy oraz w internecie.

Fot. Andrzej Samardak

W okresie od 1 listopada do 15 czerwca Tatry Słowackie powyżej Magistrali Tatrzańskiej i powyżej schronisk są zamknięte dla ruchu turystycznego.

W Tatrach obowiązuje całkowity zakaz poruszania się pojazdami mechanicznymi. Na obszarze działalności gospodarczej Wspólnoty Siedmiu Gmin mogą się poruszać pojazdy związane z prowadzeniem tej działalności.

Na obszarze TPN jedynymi dostępnymi publicznie drogami są drogi: od Głodówki do Łysej Polany, w Dolinie Białki (do Palenicy Białczańskiej) oraz Droga Oswalda Balzera (od Jaszczurówki po Wierch Porońca). Dla aktywnych cyklistów nie przewidziano zbyt wielu tras rowerowych.

Poza szlakami — z przewodnikiem

W Tatrach Polskich turyści indywidualni mają możliwość wejścia na niektóre szczyty i przełęcze poza szlakami znakowanymi, na terenach, na których dopuszczana jest działalność taternicka, pod warunkiem, że są prowadzeni przez przewodników tatrzańskich posiadających ważną licencję oraz wymagane kwalifikacje taternickie. Przewodnicy mogą prowadzić od 1 do 5 osób, w zależności od trudności drogi i panujących warunków, w sezonie letnim od czerwca do października, a w zimowym — od grudnia do kwietnia.

W Tatrach Słowackich turyści indywidualni mogą korzystać z usług słowackich przewodników tatrzańskich, którzy prowadzą poza znakowanymi szlakami na najwyższe tatrzańskie szczyty. Wejście takie musi być jednak każdorazowo zgłoszone osobiście lub telefonicznie w HS TANAP w Starym Smokowcu z podaniem nazwiska przewodnika, nazwy szczytu i liczby prowadzonych klientów.

Źródło: Materiały TPN - www.tpn.pl; Archiwum Muzeum Tatrzańskiego