Człowiek Tatrom oddany bez reszty

Witold Henryk Paryski urodził się 10 września 1909 w Pittsburghu w USA, ale na miasto swego życia wybrał Zakopane. Zamieszkał tu w roku 1922. Studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim ukończył w roku 1933, jednak nie medycyna stała się treścią jego życia. Od początku pobytu pod Tatrami uprawiał turystykę, jazdę na nartach, a od 1925 wspinał się. Uczestniczył w pierwszych przejściach wielu wybitnych dróg tatrzańskich. Kierował też pracą instytucji i organizacji związanych z górami. Był, między innymi, członkiem zarządów ST AZS, ST PTT, Klubu Wysokogórskiego, naczelnikiem TOPR w latach 1945--46, pięciokrotnie prezesował Kołu Przewodników Tatrzańskich PTTK.

Łączyły go również silne związki z Muzeum Tatrzańskim. Od roku 1929 pracował naukowo i publikował artykuły na temat historii regionu, bibliografii, nazewnictwa, ochrony przyrody, kultury ludowej Tatr i Podtatrza. Opublikował tak wiele materiałów, że nie sposób wyliczyć choćby najważniejszych jego prac poświęconych Tatrom. Fundamentalne znaczenie mają z pewnością dwa dzieła jego życia. W latach 1951--1988 opublikował 25-tomowy przewodnik taternicki "Tatry Wysokie", a potem "Encyklopedię tatrzańską" (1972) i "Wielką Encyklopedię Tatrzańską" (1995). Nad encyklopediami i wieloma innymi książkami pracował wspólnie z żoną, botaniczką, taterniczką i przewodniczką tatrzańską, dr Zofią Radwańską-Paryską. Trzykrotnie był redaktorem "Taternika" (1947--1949, 1956, 1960--1963).

Poza Tatrami interesowały go góry Ameryki Łacińskiej. W latach 1936--1937 uczestniczył II polskiej wyprawy alpinistycznej w Andy, w latach 1938--1939 brał udział w wyprawie do Nikaragui. Podczas tych wypraw uczestniczył w pierwszych wejściach na dziewicze sześciotysięczniki, przywiózł także bogate zbiory zoologiczne, przeznaczone dla Polskiej Akademii Umiejętności. niego. Wydał kilka prac poświęconych Andom i do ostatnich miesięcy życia gromadził materiały do wielkiej monografii tych gór.

Był członkiem honorowym organizacji górskich (w tym PZA), klubów przewodnickich, Towarzystwa Ochrony Tatr, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, za swe osiągnięcia wielokrotnie otrzymywał odznaczania różnego stopnia. W lutym 2000 Państwo Paryscy zostali odznaczeni i Krzyżami Komandorskimi z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Witold Henryk Paryski żył długo i pracowicie, nie zdołał jednak doprowadzić do końca kilku wielkich swoich dzieł, takich jak bibliografia Tatr i Podtatrza, słownik gwar podhalańskich czy monografia Andów. Mimo to dzięki zaletom umysłu, swemu uporowi w słusznych i ważnych dla Tatr sprawach, a także benedyktyńskiej pracowitości, już za życia znalazł się wśród najwybitniejszych Polaków XX wieku. Witold „Hrabia” Paryski – tak z szacunkiem i podziwem nazywali go taternicy, brać raczej niesforna i nieskora do uznawania autorytetów wątpliwej jakości. To najlepiej świadczy o tym, jakim był człowiekiem.

(EM)

Źródło: Urząd Miasta Zakopane - www.zakopane.eu