Pętla po mieście
21.07.2005
|
|
|
|
Dom stanowi własność prywatną (ale opiekę konserwatorską nad nim sprawuje fachowo Muzeum Tatrzańskie) i zwiedzać można go tylko z zewnątrz. Warto to jednak zrobić, gdyż dopiero z bliska widać całe piękno witkiewiczowskiego projektu, zwłaszcza w dziedzinie zdobnictwa. Gdy wizyta wypadnie nam latem - możemy dostrzec na łące przed domem piękne tatrzańskie rośliny, m.in. lilie złotogłów.
|
Zofia Radwańska-Paryska (1901-2001) była botanikiem, przez wiele lat zajmowała się propagowaniem idei ochrony przyrody, pisała wiersze, utwory beletrystyczne, książki popularno-naukowe, artykuły w czasopismach fachowych. Była autorką scenariuszy wielu filmów o Tatrach, oraz publikacji o charakterze przewodnikowym, popularyzatorskim i wspomnieniowym. W 1957 r. otrzymała Literacką Nagrodę Zakopanego. Była także wybitną taterniczką i alpinistką - jako pierwsza Polka zdobyła Mont Blanc i Matterhorn, była pierwszą kobietą - przewodnikiem tatrzańskim oraz ratowniczką TOPR.
Witold Henryk Paryski (1909-2000), urodzony w Pitsburgu i wychowany w Stanach Zjednoczonych, osiadł wraz z rodzicami w Zakopanem w 1922 r. Tutaj prędko zaczął uprawiać taternictwo, był także uczestnikiem wypraw w Andy i w góry Ameryki Środkowej. Był ratownikiem TOPR, po II wojnie światowej kierował Pogotowiem, był przewodnikiem tatrzańskim I klasy i wieloletnim członkiem władz różnych organizacji turystycznych, zajmował się również szkoleniem i egzaminowaniem przewodników. Studiował w Krakowie medycynę, ale od młodości zajmował się pracą naukową, dotyczącą głównie historii i topografii Tatr i Podtatrza. Jest autorem szczegółowego, 25-tomowego przewodnika dla taterników "Tatry Wysokie", dziesiątków artykułów w czasopismach fachowych i popularnych, a przede wszystkim - napisanej wraz z żoną i opublikowanej w 1973 r. "Encyklopedii Tatrzańskiej", której drugie wydanie pn. "Wielka Encyklopedia Tatrzańska" ukazało się w 1995 r.
Zofia i Witold Paryscy są pochowani na Starym Cmentarzu.
|
|
Z Kozińca schodzimy w kierunku południowym (uwaga - wąska droga, bez chodników). Po prawej mijamy pałacyk Koziańskich (ul. Koziniec 8) w którym znajduje się Galeria Sztuki im. Włodzimierza i Jerzego Kulczyckich - oddział Muzeum Tatrzańskiego. Za nią w prawo strome schodki sprowadzają nas do Drogi na Bystre, którą skręcamy w prawo - w kierunku miasta. Niemal naprzeciwko schodów (Droga na Bystre 12) - uwagę zwraca zakopiańska rezydencja jednego z największych polskich biznesmenów - Zbigniewa Niemczyckiego, utrzymana w stylu neozakopiańskim. Droga na Bystre dochodzimy do Ronda Kuźnickiego, gdzie skręcamy w prawo w ulicę Chałubińskiego.
Dr Tytus Chałubiński (1820-89) nazywany jest, z pewną tylko przesadą "odkrywcą Tatr i Zakopanego". Urodzony w Radomiu, przez całe dorosłe życie związany z Warszawą, był jednym z najwybitniejszych lekarzy w stolicy. W Tatrach bywał co najmniej od 1852 r., z Zakopanem trwale związał się w 1873 r., kiedy to podczas wakacyjnego pobytu był zmuszony podjąć trudną walkę z szalejącą tu wówczas epidemią cholery. Od tego czasu stał się największym propagatorem Tatr w kręgach ludzi sztuki i nauki. Pod koniec życia zamieszkał tu na stałe. Był współtwórcą leczniczej funkcji Zakopanego, jednym z założycieli Szkoły Przemysłu Drzewnego i Koronkarskiej, Towarzystwa Zaliczkowego, współtwórca i potem członek honorowy Towarzystwa Tatrzańskiego. Słynął jako organizator bardzo modnych wycieczek w Tatry, w czasie których wykształcił nie tylko całą rzeszę turystów, ale i góralskich przewodników tatrzańskich. Prowadził w Tatrach badania botaniczne i geologiczne, zajmował się też etnografią, zbierając pieśni góralskie. Jest pochowany na Starym Cmentarzu.
|
|
Schodzimy w dół ulicą Chałubińskiego. Po lewej stronie, nieco ukryty w lesie budynek (ul. Chałubińskiego 42), w którym mieści się dyrekcja i Muzeum Tatrzańskiego Parku Narodowego, a obok - punkt informacyjny Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego. Niżej rozwidlenie dróg - ulica Chałubińskiego biegnie dalej prosto, zaś w lewo skos odchodzi ul. Zamoyskiego. Między tymi dwiema ulicami znajduje się posesja rodziny Chałubińskich, z niewielkim drewnianym domkiem, do niedawna jeszcze zamieszkałym przez wnuka Tytusa - wybitnego przewodnika tatrzańskiego Stefana Chałubińskiego. Na skwerku przy skrzyżowaniu usytuowany jest pomnik doktora Chałubińskiego, zaprojektowany przez Stanisława Witkiewicza.
|
Skręcamy w ulicę Zamoyskiego i mijając po prawej strzelistą sylwetkę kościoła Świętego Krzyża, obok licznych pensjonatów dochodzimy do Krupówek.
Po drodze, przy skrzyżowaniu Krupówek i al. 3 Maja mijamy pomnik hrabiego Władysława Zamoyskiego. Pomnik autorstwa zakopiańskiego rzeźbiarza Michała Gąsienicy-Szostaka, postawiono w 2003 r.
|
|
