Wiatr halny - obrazy i wrażenia z Tatr

Pierwszą część wystawy tworzą dzieła ukazujące "Widoki Tatr", czyli krajobrazy, które każdy może zobaczyć, przybywając na Podhale: Tatry z perspektywy Poronina, Galicowej Grapy, Głodówki, Bukowiny Tatrzańskiej, Harendy czy Gubałówki. Etapem drugim podróży są Tatry Wysokie. Następna odsłona to Tatry Zachodnie - Kasprowy Wierch, Giewont, doliny: Strążyska, Kościeliska i Chochołowska. Z Tatrami nieodłącznie związani są górale oraz ich praca. Ludzi gór ukazali w rodzajowych scenach: Aleksander Kotsis, Wojciech Gerson, Walery Eljasz-Radzikowski; w akwarelach - ukraiński artysta Osip Kuryłas; w stylizowanych kompozycjach - Zofia Stryjeńska; w portretach - Władysław Jarocki. Podróż w Tatry zamykają pełne osobistych wrażeń dzieła Andrzeja Wróblewskiego, Ireny Trzetrzewińskiej i Władysława Klamerusa. Ich góry to góry autentyczne, które - by przywołać słowa Jana Kasprowicza - "nie dają złudzenia, lecz dają wrażenie".

Zgromadzono m.in. najstarsze wyobrażenia Tatr, utrwalone przez pierwszego polskiego malarza "krajowidoków", Jana Nepomucena Głowackiego. Jego "Widok Tatr z Poronina" z 1836 r. otwiera prezentację, zamyka ją zaś "Widok Tatr z Galicowej Grapy", ukazany niemal z tego samego miejsca, w którym rejestrował swój widok Głowacki, a namalowany 150 lat później przez utalentowanego, młodo zmarłego artystę i taternika Władysława Klamerusa.

Do motywów tatrzańskich, odkrytych i przedstawianych przez Głowackiego, powracało wielu artystów. Wybitne kreacje stworzyli zwłaszcza polscy "monachijczycy", m.in. Aleksander Kotsis, Aleksander Mroczkowski i Stanisław Witkiewicz. Bez wątpienia najpiękniejsza kolekcja krajobrazów tatrzańskich powstała w okresie Młodej Polski, a pastelowe arcydzieła Leona Wyczółkowskiego nie mają równych w kraju i Europie. Nigdy dotąd też nie pokazywano tak obszernie syntetycznych, ekspresyjnych i symbolicznych studiów tatrzańskich Wojciecha Weissa. Ważne miejsce zajmują Tatry widziane oczami Władysława Ślewińskiego oraz Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego). Młodopolski dorobek dopełniają pogodne prace najzdolniejszych uczniów Jana Stanisławskiego: Stefana Filipkiewicza, Stanisława Kamockiego i Henryka Szczyglińskiego.

Odrębną część stanowią mniej znane, ale charakterystyczne dla epoki, obrazy malarzy związanych ze środowiskiem artystycznym Zakopanego w dwudziestoleciu międzywojennym. Fascynacja Tatrami nie minęła po II wojnie światowej. Najcenniejszy zbiór szkiców tatrzańskich - przejmujący i dramatyczny - zawdzięczamy Andrzejowi Wróblewskiemu, największej indywidualności nowoczesnej polskiej sztuki. 23 marca minęła 50. rocznica jego śmierci, 15 czerwca - 80. rocznica urodzin. W Muzeum Tatrzańskim w Zakopanem prezentowany jest "Cykl górski" Wróblewskiego z 1952 r., nigdy dotąd nie wystawiany pod Tatrami. ANNA KRÓL

Galeria Sztuki im. Jerzego i Włodzimierza Kulczyckich, Zakopane, Koziniec 8, tel. 018 201 29 36, czynne: śr.-pt. 9-16, sb.-nd. 10-18 (do 30 września).

Do nabycia w galerii: album-katalog autorstwa Anny Król "Wiatr halny. ťKrajowidokiŤ i wrażenia z Tatr w malarstwie polskim XIX i XX wieku". Wystawa jest czynna do 28 października.

POZOSTAŁE ODDZIAŁY

* Galeria Władysława Hasiora, ul. Jagiellońska 18b, tel. 018 206 68 71, czynne: śr.-sb. 11-18, nd. 9-15: wystawa prac Anny Boguckiej i Jerzego Jakubowa; ekspozycja stała prac Władysława Hasiora;

* Muzeum Kornela Makuszyńskiego, ul. Tetmajera 15, tel. 018 201 22 63, czynne: śr.-nd. 9.30-13.30: mieszkanie pisarza z cennymi dziełami sztuki i pamiątkami;

* Muzeum Powstania Chochołowskiego, Chochołów 75, czynne: śr.-nd. 10-14: ekspozycja stała - Powstanie Chochołowskie 1846 r. w etnograficznych wnętrzach z połowy XIX w.;

* Zagroda Korkoszów, Czarna Góra, Za Górą 86, czynne: śr.-nd. 10-14: bogate gospodarstwo spiskie, wnętrza etnograficzne - od końca XIX w. do lat 30. XX w.;

* Zagroda Sołtysów, Jurgów 215, czynne: śr.-nd. 10-14: ubogie gospodarstwo spiskie, wnętrza etnograficzne - II połowa XIX w.;

* Dwór szlachecki rodziny Tetmajerów w Łopusznej, ul. Gorczańska 2, czynne: śr.-nd. 10-16: ekspozycja stała - historia dworu, kuchnia dworska, chałupa Klamerusów z tradycyjnym XIX-wiecznym wyposażeniem.

Podane godziny otwarcia obowiązują do 31 sierpnia.

Źródło: Dziennik Polski - www.dziennik.krakow.pl - 2007/07/28