Dla Zakopanego i Paryża

„Moja siostra zapracowana, ale cudów dokonuje. Całym rzeszom naszych biedaków usługi oddaje, nigdy się nie daje największymi trudnościami zniechęcić. Od rana do nocy u niej oblężenie. Rekord taki zdobyła: raz w jednym dniu w siedemnastu biurach była!” – pisał o jej działalności w Paryżu jej brat Władysław. W 1908 roku Maria założyła bowiem w Paryżu Biuro Opieki nad Polskimi Robotnikami. Ratowała ludzi, udzielając im pomocy w zdobywaniu pracy, ułatwiała też kontakty emigrantom z bliskimi oraz dostarczała im opieki księży duszpasterzy. „Protection Polnaise” (Opieka Polska) stało się rzeczywistym konsulatem polskim w Paryżu, a sama założycielka z wielkim zaangażowaniem starała się usilnie o uwolnienie jeńców polskich z francuskich obozów. Utrzymywała biuro swoim kosztem i z garstką oddanych jej przyjaciół. Kiedy Maria przyjeżdżała do Krakowa lub innego miasta, to przed drzwiami jej pokoju gromadziły się tłumy. Dom Zamoyskich na wyspie St. Louis w Paryżu znany był bardzo wielu osobom. Dziś mieści się tam Biblioteka Polska w Paryżu.

Maria Zamoyska należała do honorowych przedstawicieli emigracji polskiej! Poświęcenie i ofiarność Marii Zamoyskiej zostały należycie docenione. Nagrodzono ją w 1919 r. dyplomem uznania, a także wręczono jej Krzyż Komandorski Polonia Restituta.

Od czerwca 1891 roku rodzina Zamoyskich zamieszkała w zakopiańskich Kuźnicach. Władysław zarządzał dobrami zakopiańskimi, a Maria uczyła „cepcule”. W białych czepkach panny z Kuźnic przygotowywały dla restauracji swoje wiktuały, które za sprawą Marii były sprzedawane. Hrabianka w swoim 77-letnim pracowitym życiu była osobą niezwykle twórczą i aktywną. Wywierała duży wpływ na ludzi. Potrafiła mobilizować młodzież, dla której stała się autorytetem. Do końca życia Maria ze skromnych środków utrzymywała szkołę dla dzieci polskich emigrantów, opiekowała się też domem studentek Polek w Paryżu.

Zgasła spokojnie w Kuźnicach. Spoczęła w kościele w Kórniku, obok brata i matki.

Mariola B. Bednarz

Źródło: Gazeta Krakowska - www.gk.pl - 2008/11/10