Henryk Mikołaj Górecki 1933-2010

HENRYK MIKOŁAJ GÓRECKI urodził się 6 grudnia 1933 roku, w Czernicy koło Rybnika. Po ukończeniu w roku 1951 Liceum Ogólnokształcącego w Rydułtowach pracował jako nauczyciel przedmiotów ogólnych w szkole podstawowej w Rydułtowach-Radoszowach. Regularną naukę muzyki rozpoczął 1952 w Średniej Szkole Muzycznej (wydział instruktorsko-pedagogiczny) w Rybniku. W latach 1955-60 studiował kompozycję w klasie Bolesława Szablewskiego w PWSM (obecnie Akademii Muzycznej) w Katowicach. 27 II 1958 odbył się koncert kompozytorski Góreckiego, pierwszy w historii tej uczelni studencki koncert monograficzny. Jeszcze podczas studiów kompozycje Góreckiego były wykorzystywane na międzynarodowych festiwalach Warszawska Jesień (Epitafium, Symfonia "1959", Scontri), wzbudzając żywe zainteresowanie krytyki.

Studia skończył w roku 1960, otrzymując dyplom z najwyższym odznaczeniem. Od roku 1965 pracował w PWSM w Katowicach, od 1968 - jako wykładowca, od 1972 - na stanowisku docenta. Uczył czytania partytur, instrumentacji, propedeutyki komp. i kompozycji. W roku 1977 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, w latach 1975-79 był rektorem tej uczelni. W 1979 zrezygnował zarówno ze stanowiska rektora, jak i pracy w Akademii Muzycznej w Katowicach. Od roku 1994 członek Polskiej Akademii Umiejętności. W latach 1977 - 1983 był wiceprezesem Towarzystwa Muzycznego im. Karola Szymanowskiego w Zakopanem, w 1980-1984 - prezesem Klubu Inteligencji Katolickiej w Katowicach. Był laureatem wielu międzynarodowych konkursów kompozytorskich. Otrzymał kilkanaście honorowych doktoratów uczelni krajowych i zagranicznych. Światową sławę przyniosła mu skomponowana w roku 1976 III Symfonia "Pieśni żałosnych", która po wydaniu w Stanach Zjednoczonych osiemnaście lat później osiągnęła wielki sukces komercyjny (ponad milion egzemplarzy sprzedanych na całym świecie).

W latach 80. Henryk Mikołaj Górecki zaczął tworzyć utwory sakralne o głęboko lirycznym charakterze, zwrócił się też ku korzeniom muzyki polskiej, a szczególnie jej nurtowi ludowemu. W ostatnich latach komponował m.in. dla słynnego amerykańskiego kwartetu smyczkowego Kronos Quartet. Do najważniejszych utworów Góreckiego należą: "Epitafium", "Genesis I-III", "Trzy utwory w dawnym stylu", "Refren na orkiestrę", "Muzyka staropolska", "Ad Matrem", II Symfonia "Kopernikowska", "Beatus vir", "Koncert na klawesyn i orkiestrę smyczkową", "Miserere", "Recitativa i ariosa - Lerchenmusik", "Totus Tuus", I Kwartet smyczkowy "Już się zmierzcha", II Kwartet smyczkowy "Quasi una fantasia", "Małe requiem dla pewnej Polki" na fortepian i 13 instrumentów, "Pieśń Rodzin Katyńskich".

Kompozytor został wyróżniony m.in. Orderem św. Grzegorza Wielkiego - najwyższym odznaczeniem papieskim, jakie może otrzymać osoba świecka. To czwarte w hierarchii odznaczenie papieskie, przyznawane za szczególne zasługi dla Kościoła. Górecki jest też laureatem nagrody metropolity katowickiego "Lux ex Silesia" (Światło ze Śląska) oraz honorowym obywatelem Katowic, Rybnika, Bielska-Białej i Zakopanego.

W roku 1994, na wniosek radnego Michała Gąsienicy Szostaka 6 grudnia Rada Gminy j nadała Mu tytuł Honorowego Obywatela Gminy Tatrzańskiej w Zakopanem. W październiku 2010 otrzymał najwyższe polskie odznaczenie - Order Orła Białego. Uroczystość odbyła się w klinice kardiologicznej w Katowicach-Ochojcu, gdzie Górecki leżał na oddziale intensywnej opieki medycznej. Odznaczenie wręczył Mu szef prezydenckiej kancelarii Jacek Michałowski, w obecności żony prezydenta Anny Komorowskiej. Planowano, że uroczystość odbędzie się w Warszawie, jednak ciężka choroba przykutego do łóżka kompozytora przekreśliła te plany.

(EM)

Źródło: Urząd Miasta Zakopane - www.zakopane.eu